合并文件编号35/VBHN-BNNMT关于防控畜禽疫病的规定，特别是家禽流感。

通知

关于防治陆生动物疫病的规定

2016年5月31日农业和农村发展部部长发布的第07/2016/TT-BNNPTNT号通知《关于防治陆生动物疫病》自2016年7月15日起生效，经以下文件修改、补充：

1. 2019年12月24日农业和农村发展部部长发布的第24/2019/TT-BNNPTNT号通知对2016年5月31日农业和农村发展部部长发布的第07/2016/TT-BNNPTNT号通知《关于防治陆生动物疫病》的部分条款进行修改、补充，自2020年2月7日起生效。

2. 2021年8月12日农业和农村发展部部长发布的第09/2021/TT-BNNPTNT号通知对2016年5月31日农业和农村发展部部长发布的第07/2016/TT-BNNPTNT号通知《关于防治陆生动物疫病》的部分条款进行修改、补充，自2021年9月27日起生效。

3. 2025年6月19日农业和环境部部长发布的第09/2025/TT-BNNMT号通知规定了在畜禽管理和兽医领域内的权限划分、级别划分和职责划分，自2025年7月1日起生效。

根据2015年6月19日颁布的《兽医法》；

根据二零一三年十一月二十六日政府令第199/2013/NĐ-CP关于农业与农村发展部职能、任务、权限和组织结构的规定；

根据动物卫生局局长的提议；

农业和农村发展部部长发布本通知，规定有关防治陆生动物疫病的内容。[1]

第一章总则

第一条 调整范围和适用对象

本通知详细规定了《兽医法》中关于防治陆生动物疫病的一些内容，包括：

a) 必须公布疫情的动物疾病目录，人畜共患病目录，禁止屠宰和治疗的动物疾病目录；

b) 规定强制性预防措施；要求养殖卫生和环境卫生条件；动物及其产品从疫区运出的条件；

c) 在紧急情况下使用未在中国境内流通的兽药以及时防控动物疫病的规定；

d) 动物疫病的报告、诊断和调查；

e) 强制处理患有疾病或疑似患病的动物及其携带病原体的产品，属于必须公布疫情的动物疾病目录、人畜共患病目录或新发现的传染性疾病病原体；

f) 宣布结束动物疫病的条件。

本通知适用于与在越南领土上开展的陆生动物疫病防控活动相关的国内组织和个人以及外国组织和个人。

条款2. 必须公布疫情的陆生动物疾病目录，人畜共患病目录，禁止屠宰和治疗的动物疾病目录

1. 必须公布疫情的陆生动物疾病目录按照本通知附件1部分1的规定 2. 人畜共患病目录按照本通知附件1部分2的规定.

3. 禁止屠宰和治疗的动物疾病目录按照本通知附件1部分3的规定 第一编附录1所附的第2节.

3. 根据本通知所附的附录1第3节规定的禁止屠宰和治疗的动物疾病目录 第一编附录1所附的第3节.

第二章 职业职称标准关于防治陆生动物疫病的规定

条 3. 对陆生动物强制性防疫措施

1. 对陆生动物的强制性防疫措施包括：

a) 按照附录08的规定定期进行卫生、消毒和灭菌工作 附录8 本通知附带的规定执行；

b) 对某些危险传染病，按照附录07第1节的规定使用疫苗进行强制性防疫 第一编附录7所附的第1节;

根据疫病流行特点、危险传染病在本地区动物中的传播情况以及附录09中规定的针对每种疾病的疫苗防疫指导，地方兽医主管部门应根据实际情况向有权机关申请对具体规定于附录07第1.1节的疾病实施强制性疫苗防疫，并根据当地条件发放预防接种证明（见附录07第3节） 附录9, 10, 12, 13, 15, 16, 21 和 22 本通知所附，地方兽医主管部门应向有审批权的机关申请对特定动物疾病进行强制性疫苗接种，并颁发预防接种证明，证明格式见本通知所附的附录7第3节 附录7第1.1节 符合当地条件，并按照附录7第3节的规定出具预防接种证明 附录7.

2.[2] 畜禽种畜、家禽种畜和奶牛养殖场所除遵守本条第1款规定外，还必须按照本通知附录07第2节的规定定期监控某些人畜共患传染病。 本通知所附的附录7第2节根据本通知所附的 附录7第2.1节和本通知所附的附录2省级畜牧兽医管理部门应根据附录07第2.1节和附录02的规定，定期对辖区内畜禽种畜、家禽种畜和奶牛养殖场进行疫病监测。

条 4. 集中养殖场所的兽医卫生和环境卫生要求

1. 集中养殖场所必须遵守法律规定，确保兽医卫生和环境卫生，以防止动物疫病。

2. 集中养殖场所须满足兽医卫生和环境卫生的要求，并由兽医主管部门组织采样检测。如果检测结果为阴性，则无需对该疾病实施强制性疫苗防疫（见本通知附录07第1节）。 附录7第1节 条 5. 动物及其产品从疫区运出的条件

1. 已被认定为无疫或参与疫病监测计划的养殖场所，如需将对已公布疫病敏感的动物及其产品从疫区运出，必须满足以下条件：

a) 经地方兽医主管部门组织采样检测并获得阴性结果；

b) 使用符合国家技术标准QCVN 01-100:2012/BNNPTNT关于动物及活体动物产品的运输设备、工具和容器的卫生要求的交通工具进行运输；

c) 运输动物和装载动物产品的车辆必须按照地方兽医主管部门的指导进行封条和铅封。

2. 省级兽医主管部门负责组织采样检测；对本条第1款规定的动物和动物产品运输工具进行清洗、消毒和灭菌，并指导从疫区运出的路线。

3. 本条规定的动物及其产品运输检疫工作必须符合农业和农村事务部规定的检疫文件、程序和手续。

本条规定的动物及其产品的检疫运输必须符合农业和农村事务部规定的检疫文件、程序和手续[3].

条 6. 规定在紧急情况下使用未在中国注册流通的兽药以预防和控制陆地动物疫病

1. 在发生涉及本通知第2条规定动物疫病的情况下 或者出现国内尚未有合适兽药预防和控制的新传染病时，畜牧兽医局 应向农业与农村发展部部长报告[4] 决定使用未在中国流通的兽药以紧急预防和控制疫病。[5] 2. 第一款规定的进口兽药必须符合农业与农村发展部规定的进口文件、程序和手续要求。

3. 使用第一款规定的兽药以紧急预防和控制陆地动物疫病必须按照生产商指导或专业兽医管理机构的指示进行。[6].

条 7. 报告和通报动物疫病

1. 组织和个人发现动物患病、死亡、有感染迹象或不明原因大量家养动物死亡时，应立即向所在乡兽医人员、乡人民委员会（乡政府）或最近的专业兽医管理机构报告，包括以下信息：

a) 报告组织或个人；

b) 发现动物疫病的时间和地点；

c) 动物种类；

d) 动物数量；

e) 疾病症状描述。

2. 动物疫病通报如下进行：

在乡级：乡兽医人员负责向乡人民委员会主席报告动物疫病。乡人民委员会负责向省畜牧兽医管理机构报告动物疫病；

a)[7] b) 在省级：省级兽医管理机构负责向省农业与农村发展厅、兽医区域办公室和畜牧兽医局报告动物疫病；

b)[8] （已废止）

c) 在中央级：畜牧兽医局[9]负责向农业与农村发展部部长报告动物疫病[10];

和越南是成员的国际组织或越南承诺报告和分享动物疫病信息的国家；[11] d) 对于可能迅速广泛传播的危险传染病，在本款a、b和c点规定下的组织和个人可以越级向上级政府和高级别专业兽医管理机构报告；[12] e) 出现人畜共患传染病时，乡兽医人员和专业兽医管理机构还须根据现行规定向相关卫生机构报告动物疫病；

f) 根据本款a、b、c、d和e点规定进行的检查、核实、收集信息和报告动物疫病应在收到相关个人和组织报告后24小时内完成平原和丘陵地区，72小时完成偏远山区、边境和海岛地区。

3. 如果怀疑出现本条规定的动物疫病

g）根据本款a、b、c、d、e和f点规定，疫病信息的检查、核实、收集和报告应在收到相关个人或组织提交的动物疫病报告信息后24小时内完成，平原和丘陵地区为72小时，偏远山区、边境和海岛地区为72小时。

本通知所附的 第二条 本通知||| ，乡镇兽医人员和专业兽医管理机构应立即报告动物疫情，包括以下内容：

a) 关于患病、死亡或有患病迹象的动物地点：饲养者姓名或发现动物的具体地点（具体到村、社、寨或门牌号）；患病动物的组织、个人、家庭数量；有患病动物的村、社、寨数量；

b) 动物开始出现临床症状或死亡的时间；病情每日发展情况；

c) 与患病、死亡或有患病迹象的动物有关的信息：动物种类；动物来源；感染动物总数；每种患病、死亡、销毁的动物数量；患病动物的症状、病理变化；已使用的治疗药物、疫苗、生物制品及其使用时间；接受治疗、接种疫苗的动物数量及康复的动物数量；

d) 病原体（如果已知），疑似或已确定的病源；对疾病进行被动监测和主动监测的结果（如有）；

e) 对形势的评估，已采取的措施，将要采取的措施，建议和意见。

四、疫情更新报告

a) 在兽医专业管理机构确认的动物疫情情况下，适用疫情更新报告； 第二条 本通知 ||| 已经由兽医专业管理机构确认；

b) 乡镇兽医人员和兽医专业管理机构应在每天下午四点前提交疫情更新报告，直到疫情结束，包括节假日和周末；

c) 按照第1节的规定填写疫情更新报告表； 附件3 随本通知发布。

五、疫情调查报告

a) 在规定的动物疫情情况下，适用疫情调查报告； 第二条 本通知 ||| 已经由兽医专业管理机构确认；

b)[13] 自疫情被兽医专业管理机构确认之日起五个工作日内完成疫情调查报告；

c) 疫情调查报告的内容按照 本通知第九条第二款的规定执行；.

六、疫情结束报告由地方兽医专业管理机构在疫情结束后七个工作日内根据法律规定完成。

七、定期疫情报告

a) 月度报告由兽医专业管理机构以书面形式和电子邮件形式提交，包括当月动物疫情信息；

b) 季度、半年和年度报告由兽医专业管理机构汇总并提交报告期间的动物疫情信息；

c) 定期报告应在报告期的第一个星期完成；

d) 定期报告的内容按照第2节的规定表格填写； 附件3 本通知中规定。

八、兽医专业管理机构必须按照现行规定，通过纸质和计算机数据库保存和保密其管辖区域内的动物疫情信息。

第八条 动物疾病的诊断

一、采集样品送检的单位和个人必须遵守《中华人民共和国国家标准》QCVN 01 - 83: 2011/BNNPTNT，该标准由农业部和农村发展部于2011年10月25日发布的第71/2011/TT-BNNPTNT号通知发布。

二、样品必须保证质量，以便进行检测、确定病原体，并附上实验室接收样品检测的送样单，送至有权机构认可的实验室。送样单格式见 附件4 随本通知发布。

三、进行动物疾病诊断和检测的单位和个人必须遵循国家技术规范和国家标准关于疾病诊断程序的要求，确保符合《动物防疫法》、《传染病防治法》和《环境保护法》的规定。

四、实验室收到样品后应立即进行诊断和检测，并按规定的格式出具检测结果报告单。如未进行诊断和检测或未能确定疾病，实验室必须书面通知送检单位或个人，并说明原因。 附件4 本通知附件中发布。如未进行诊断和检测或未能确定疾病，实验室必须书面通知送检单位或个人，并说明原因。

五、各实验室负责立即向有权的兽医专业管理机构报告检测结果。

中国畜牧业和兽医局[14] 应指导在出现新的传染性疾病病原体时如何采样、诊断和检测。

条 9. 调查疫点

1. 调查疫点的原则

a) 对怀疑存在动物疫病的疫点进行调查，并应在接到疫点信息后，平原地区在24小时内，偏远地区在72小时内开展调查； 第二条 本通知 并应在收到疫情信息后24小时内开始，对于偏远山区则为72小时；

b) 在进入疫点前，必须收集有关养殖情况和动物疫情的信息；准备调查所需的原材料、工具、设备和化学品；准备采样工具、样品保存和运输工具以及个人防护装备；现行的防疫规定；必要的资源和资金；信息收集表格和工具；

c）疫情信息必须详细、完整、准确和及时地收集。

c) 疫点信息必须详细、完整、准确且及时地收集。

a）在疫情发生前和期间收集初步信息，确定基本流行病学特征和疫情的存在；追溯疫情源头；

2. 调查疫点的内容

a) 收集疫点发生前和发生期间的初始信息，确定基本流行病学特征和疫点的存在；追溯疫点来源；

d) 提出研究风险因素的建议；

e) 综合分析、评估并确诊疫点，确定疾病类型和传播方式；

f) 报告疫点调查结果，评估未来疫情趋势，提出防控措施建议；

3.[15] 疫情调查责任：

b) 更新疫点信息，包括：与之前报告的信息进行核对；临床检查患病动物的数量、种类、年龄、发现日期、首例病例；患病动物数量；已使用的兽药、疫苗和化学品；确定相关风险因素；

b）省级畜牧兽医管理部门负责指导、咨询和支持乡镇人民政府开展疫情调查工作；

c) 描述疫点随时间、地点和患病动物的变化情况；评估疫点的原因；

d）对于复杂且出现新流行病学因素的动物疫病，省级畜牧兽医管理部门可请求国家畜牧兽医局提供技术支持以调查当地疫情。

责任调查疫点：

a) 社区人民委员会在收到动物患病、死亡或疑似感染传染病的通知后，负责调查动物疫病；

a）高致病性禽流感（包括可能感染人类的病毒株）按以下规定执行 附录9;

b) 省级畜牧兽医管理机构负责指导、提供专业咨询和支持社区人民委员会进行疫点调查； 附录10;

c) 省级人民委员会负责指挥地方相关部门支持疫点调查； 附录11;

d) 针对复杂多变的动物疫情或出现新的流行病学因素，省级畜牧兽医管理机构可请求国家畜牧兽医局支持地方疫点调查工作。 附录12;

条 10. 强制处理患病动物及携带传染性病原体的动物产品 1. 根据本通知所附的附件中规定的不同动物疾病的详细规定，强制销毁或屠宰措施取决于特定疾病类型，包括：;

a) 高致病性禽流感（或具有人畜共患潜力的病毒株）根据 附录14;

b) 口蹄疫根据 附件10;

c) 猪蓝耳病根据 附件11;

d) 炭疽病根据 附件12;

e) 猪瘟根据 附件13;

f) 螺旋体病根据 附件14;

g) 动物狂犬病根据 附件15;

n)[16] h) 牛结节病根据

附件16[17] i) 猪链球菌病（第2型）根据[18].

o)[19] 附件17

j) 蛔虫病根据[20] i) 猪链球菌病（第2型）根据[21].

附件18[22] k) 牛结核病根据[23] 附件19

l) 传染性流产病根据 附件20 非洲猪瘟； 附录9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21 和 22 随本通知发布。

条 11. 动物疫病终止条件

终止动物疫病的公布包括以下条件：

1. 自最后一只患病动物死亡、销毁或强制屠宰之日起21天内，没有新的动物感染或因已公布的动物疫病死亡。

2. 已对易感动物接种疫苗，达到疫区易感动物应接种数量的90%以上和受威胁区易感动物应接种数量的80%以上，或者按照兽医主管部门的指导，在疫区和受威胁区采取了其他强制性预防措施。

3. 根据本条第1款规定的时间段，对疫区和受威胁区进行彻底清洁消毒，确保符合兽医卫生要求。 ，根据本通知附件8第5节的规定实施

，确保达到兽医卫生要求。

第三章组织实施 [24]

4. 提交由地方兽医主管部门提出的终止动物疫病公告申请，并附上上级兽医主管部门批准终止疫病公告的文件以及审查终止疫病条件的记录。 [25]

条 12. 畜牧兽医局的责任

1. 指导、检查和监督执行本通知和其他有关陆生动物疫病防控的规定。[26] 2. 考虑并建议农业与环境部 第二条 本通知 将新出现的危险动物疾病纳入规定的目录中

。[27] 3. 向农业与环境部部长提交关于进口和使用未在中国流通的兽药以及紧急防疫用药使用的指导意见的决定。

4. 制定详细指南用于陆生动物疫病报告表格的填写。

5.[28] 或者向部提出制定关于诊断、检测、技术措施以防控新发传染病引起的陆生动物疫病；定期监测疾病的指南。

6. 组织培训相关组织和个人实施陆生动物疫病防控措施。

7. 协同相关组织和个人研究、审查并提出修改和完善本通知规定的建议。

8. 向相关组织和个人传达和宣传陆生动物疫病防控规定的信息。

条 13. 地方兽医主管部门的责任

1. 根据本通知和畜牧兽医局的指导，组织实施；同时指导、检查和监督辖区内相关组织和个人的执行情况。[29] 2. 按照本通知附件的规定，编制主动防控辖区内养殖动物疫病的计划，报有审批权的部门批准后组织实施。

3. 组织培训辖区内相关组织和个人实施陆生动物疫病防控措施。 附件五 4. 向辖区内相关组织和个人传达和宣传陆生动物疫病防控规定的信息。

3. 组织相关单位和个人在辖区内实施陆生动物疫病防控措施的培训。

4. 向辖区内的相关单位和个人宣传陆生动物疫病防控的相关规定。

条 14. 相关组织和个人的责任

1. 与动物卫生活动相关的组织和个人根据本通知及其附录的规定，采取适当的措施预防和控制动物疾病。

2. 遵守本通知以及有关动物卫生、环境保护、传染病防控的法律法规和其他相关法律规定，执行专业兽医管理部门的指导，确保辖区内养殖动物的安全，保障食品安全。

3. 接受专业兽医管理部门和有权机关的检查和指导。

第十五条 生效日期

1. 本通知自2016年7月15日起生效。

2. 本通知取代以下规范性法律文件：

a) 农业农村部于2005年10月13日发布的第63/2005/QĐ-BNN号决定关于强制接种家畜家禽疫苗的规定；

b) 农业农村部于2005年10月13日发布的第64/2005/QĐ-BNN号决定关于必须公布疫情的疾病目录；危险动物疾病；必须采取强制预防措施的疾病；

c) 农业农村部于2005年11月7日发布的第69/2005/TT-BNN号通知关于紧急防控家禽H5N1流感的措施；

d) 农业农村部于2006年5月16日发布的第38/2006/QĐ-BNN号决定关于防控家畜口蹄疫的规定；

đ) 农业农村部于2006年9月12日发布的第67/2006/QĐ-BNN号决定关于修改第38/2006/QĐ-BNN号决定关于发布防控家畜口蹄疫规定的通知；

e) 农业农村部于2007年1月22日发布的第05/2007/QĐ-BNN号决定关于修改第38/2006/QĐ-BNN号决定关于发布防控家畜口蹄疫规定的通知；

g) 农业农村部于2007年4月13日发布的第1037/QĐ-BNN-TY号决定关于将猪呼吸道和繁殖综合症补充到必须公布的疾病目录中；

h) 农业农村部于2008年7月15日发布的第80/2008/QĐ-BNN号决定关于防控猪繁殖与呼吸综合征的规定；

i) 农业农村部于2009年8月4日发布的第48/2009/TT-BNNPTNT号通知关于防控动物狂犬病的措施；

k) 农业农村部于2011年1月24日发布的第04/2011/TT-BNNPTNT号通知关于防控猪瘟的措施；

l) 农业农村部于2011年1月24日发布的第05/2011/TT-BNNPTNT号通知关于防控家禽新城疫的措施；

m) 农业农村部于2013年12月12日发布的第53/2013/TT-BNNPTNT号通知关于动物疾病报告的规定；

n) 农业农村部于2014年12月1日发布的第44/2014/TT-BNNPTNT号通知关于对畜禽种场、家禽种场和奶牛场定期检查疾病的疾病种类的规定。

条 16. 执行责任

1. 农业和环境部各机构负责人[30]，在各自职责范围内负责组织实施本通知的规定。

2. 在实施过程中，如遇问题或需要修改补充，应及时向农业和环境部反映[31] 以便审查和解决。/

附件一

陆生动物疫病必须公布疫情目录；人畜共患病目录；禁止屠宰和治疗的动物疫病目录
（随同2016年5月31日农业农村部第07/2016/TT-BNNPTNT号通知发布）

1. 必须公布疫情的陆生动物疫病目录

1.1. 高致病性禽流感（可感染人类的病毒株）

1.2. 口蹄疫

1.3. 猪蓝耳病（猪繁殖与呼吸综合征）

1.4. 牛瘟

1.5. 猪瘟

1.6. 螺旋体病

1.7. 动物狂犬病

1.8. 新城疫

1.9. 非洲猪瘟[32]

1.10. 皮肤结节病[33]

2. 人畜共患病目录

2.1. 高致病性禽流感（可感染人类的病毒株）

2.2. 动物狂犬病

2.3. 猪链球菌病（2型）

2.4. 牛瘟

2.5. 螺旋体病

2.6. 蛔虫病

2.7. 牛结核病

2.8. 传染性流产

3. 禁止屠宰和治疗的动物疫病目录

3.1. 牛瘟

3.2. 动物狂犬病

3.3. 高致病性禽流感（可感染人类的病毒株）

本附件规定的动物疫病目录应根据动物疫病防控工作的实际需求进行审查、调整和补充，由动物防疫和兽医局提出建议。[34].

铁路交通车辆驾驶员招聘体检信息

实施免疫后监测和动物疫病监测指南
（随同2016年5月31日农业农村部第07/2016/TT-BNNPTNT号通知发布）

1. 免疫后监测

1.1. 应采集血清样本的数量以评估免疫后的保护率是否达到80%：

a) 评估保护率达到80%所需的采样数量计算公式：

表格显示了为评估保护率达到80%所需采集的家畜和家禽数量：

备注： 血清样本所需数量为61份（基于估计保护抗体率为80%，估计误差为10%）。

b) 对于规模在2000头以下的群体，计算需采样的家畜数量，按照以下公式：

1.2. 检查内容及检测方法

a) 检查内容：从接种疫苗后的群体中随机选择动物采集血清样本，评估免疫反应；血清样本应在最后一次接种后21天采集。

b) 检测方法：按照现行技术标准和规范进行检测，或遵循国家畜牧兽医局的指导原则，特别是对于新出现的疾病。[35] 对于新出现的疾病。

1.3. 检测结果处理

a) 如果接种后保护率达到70%及以上，该养殖群体被认为达到了保护性免疫水平，可以使用检查和检测结果申请疫病安全场所登记或办理动物运输检疫手续。

b) 如果接种后保护率低于70%，地方兽医主管部门应指导养殖场重新组织接种。

2. 动物疫病监测

2.1. 需要采集样本的数量以发现病原体或自然感染产生的抗体

a) 计算样本数量的公式：根据预测的患病率为10%，按以下公式计算需要采集的样本数量：

特别是对于牛结核病，应对所有需要检查的动物进行皮内注射反应测试。

b) 确定动物疫病所需的样本数量表

2.2. 检查内容及检测方法

a) 检查内容：临床检查并采集样本进行病原体检测或自然感染产生的抗体检测；对于牛结核病，进行皮内注射反应测试。

b) 检查方法：临床检查依据每种疾病的临床症状进行。样本采集和检测按照现行的技术标准和规范执行，或遵循国家畜牧兽医局的指导原则。对于牛结核病，进行皮内注射反应测试，并根据现行的国家标准评价结果。[36]c) 检查频率：每年检查一次。

d) 样本必须在经有权机关认可的农业实验室进行检测。

2.3. 检查结果处理

a) 若未发现疾病：养殖动物被认为没有该疾病的流行，并可使用检查和检测结果申请疫病安全场所登记或办理动物运输检疫手续。

b) 若发现疾病，则根据本通知的规定采取具体的预防和控制措施。

动物疫病报告表格

附录03

1. 每日疫情更新报告表
（随同2016年5月31日农业农村部第07/2016/TT-BNNPTNT号通知发布）

疫情综合情况报告……省……

（截至20……年……月……日16时）

首例病例出现日期

清楚记录引起疾病的病毒类型（例如：LMLM型O、A、Asial；禽流感H5N1、H5N6等）。 *种类：对于家畜，明确记录：水牛、黄牛、猪、山羊；母猪、肉猪、仔猪。对于家禽，明确记录：鸡、鸭、鹅、鹌鹑等。

备注：

2. 定期疫情报告表

动物疫病综合情况报告……省……

（例如：自20……年01月01日至20……年01月31日）

村社数量

备注： 检验样品送检单及检验结果回复单模板

附录04

1. 检验样品送检单
（随同2016年5月31日农业农村部第07/2016/TT-BNNPTNT号通知发布）

样品编号：

中华人民共和国
独立 自由 幸福
---------------

敬启者：……

- 送检地址*：……

- 身份证号（如有）：……

- 联系电话：……传真：……

- 电子邮件：……

1. 样品信息：

- 样品采集地点*：……

- 动物种类*：……

- 年龄：……- 品种：……- 性别：……

- 样品类型*：……

- 数量*：……份

- 采集日期*：……

- 疫苗（疫苗株/类型）*：……

- 接种日期：……

- 样品状态：……

2. 疾病发展情况

*（如果怀疑感染）：- 发病日期：……

- 总群体数量：……头- 患病数量：……头- 死亡数量：……头

- 使用药物：……

- 治疗时间：……

- 症状：……

- 病理变化：……

3. 检验要求*：

*：必须填写的信息。

（我保证以上信息真实无误，如有不实，愿承担全部责任）。

预计回复检验结果的时间：

检验结果回复方式：

收样人

上级机构名称

敬启者：…

一、基本信息：

- 样品数量：……份

- 样品类型：……

- 疫苗（疫苗株/类型）：……- 接种日期：……

- 采集日期：

- 收样日期：……

- 送样地点：……

- 采集地点：……

- 样品状态：……

II. 检验指标及方法：

二、检验指标和方法：

- 检测指标：…

- 检测方法：…

- 检测日期：…

结果

记录每项试验的结果

“*”：符合ISO/IEC 17025:2005认可的试验

III. 结论： ..........................................................................................................

附件五

动物疫病防控主动计划样本
（随同2016年5月31日农业农村部第07/2016/TT-BNNPTNT号通知发布）

1. 计划样本

I. 当地动物疫情情况，详细说明原因、评估情况、存在的问题和不足。

II. 下一年度动物疫病防控主动计划

1. 目的和要求

2. 计划内容

3. 实施计划的措施

3.1. 组织、指导、监督和检查

3.2. 资源

a) 预算物资、化学品、资金和人力资源，以实施防疫措施，支持养殖户在宣布疫情或发生疫情但未达到宣布条件的地方；

b) 预算需要投资、补充和校准的设备，以服务于诊断检测、监测、疫情调查、绘制疫情地图和数据分析工作。

3.3. 技术措施

a) 关于疫苗接种；

b) 关于疫情监测、接种后监测；

c) 疫情调查、疫情处理措施、防控行动；

d) 关于卫生消毒；

đ) 关于运输检疫、屠宰监管、卫生检查；

e) 关于兽药经营活动管理；

g) 兽医从业人员管理；

h) 关于建立安全区域和基地。

3.4. 信息宣传措施，向地方有兽医活动的组织和个人传达；对养殖户、村级兽医人员、公务人员、专业技术人员进行培训，内容包括专业知识、业务技能、政策方针、国家规定及行业管理部门的指导文件。

4. 经费来源和财政机制

5. 实施组织：明确各相关机构和单位的具体责任，落实计划；组织监督检查计划执行情况。

2. 制定计划的步骤

2.1. 具体评估地方养殖业的作用、重要性、现状和发展趋势；汇总分析重点养殖对象的数据；审查前一年计划执行中存在的问题，并根据实际情况制定下一年度计划。

2.2. 总结分析疫情监测结果；疫情情况（按空间、时间、患病对象详细描述）；与地方疫情发生和传播相关的风险因素；需要检测的流行病学指标和其他相关指标，以确定风险程度，预测疫情发生的可能性和传播。

2.3. 确定所需资源，包括：人力、物力、财力，以实施防疫措施，支持养殖户，监测疫情，无论是否已达到宣布疫情的条件。

2.4. 根据技术规范、国家标准和关于疫情监测、调查、卫生条件、养殖场数量、养殖户数量的指导文件，提出具体的疫情监测内容。

2.5. 编制包含所有内容和预算的计划草案。

2.6. 向有权审批机关报告计划和年度预算。

2.7. 将批准的计划发送给地区兽医机构和畜牧兽医局[38] 以便协调指挥和监督执行。

2.8. 组织实施计划。

2.9. 如需调整计划，省级兽医主管部门应将调整后的计划发送给地区兽医机构和畜牧兽医局[39].

（投资组织名称）

动物疫病感染产品强制销毁、扑杀技术指南
（随同2016年5月31日农业农村部第07/2016/TT-BNNPTNT号通知发布）

1. 销毁

1.1. 销毁原则

a) 必须用电或其他方法（如有）使动物死亡。

b) 销毁地点：必须按照政府有关部门的指导选择，优先选择在疫区或附近其他合适地点。

1.2. 销毁措施

a) 埋葬措施；

b) 燃烧措施：使用专用燃烧炉或挖掘坑洞，将动物尸体和产品放入坑中并用木柴、煤炭、稻草、秸秆、汽油、柴油等点燃，然后填土压实。对于炭疽病，必须按照附录12的规定浇筑混凝土坑。 附件12 随本通知发布。

1.3. 运输动物尸体和产品到销毁地点：

a) 如果销毁地点不在疫区，动物尸体和产品必须装入袋中，扎紧袋口并集中堆放，在运输前进行消毒喷洒；如果大型动物无法装入袋子，则应在运输工具内部（底部和周围）铺上尼龙膜或其他防水材料；

b) 运输动物尸体和产品的车辆必须有封闭的地板，防止运输过程中散落；

c) 运输动物尸体和产品的车辆必须在运输前和从销毁地点移走后立即进行清洁消毒。

1.4. 坑规格

a) 地点：埋葬坑距离居民住宅、水源、畜舍至少30米，并有足够的面积；最好选择果园（最好是果树园或木材园）。

b) 规格：埋葬坑必须足够宽，以适应需要埋葬的动物、产品和废物量。例如，如果需要埋葬1吨动物，则埋葬坑的尺寸应为深1.5-2米x宽1.5-2米x长1.5-2米。

1.5. 埋葬步骤

在挖掘坑后，先在坑底撒一层生石灰粉，比例约为每平方米1公斤生石灰。²将包裹放入坑中，喷洒消毒药剂或撒上生石灰，然后覆盖土壤并压实；要求包裹表面到地面的最小距离为0.5米，包裹上方的土层厚度至少为1米，并且要高于地面以防止雨水流入导致坑洞塌陷。对填埋区域进行消毒处理，完成销毁过程。

1.6. 填埋坑管理

a) 动物尸体填埋坑必须设置警告标志；

b) 乡（镇）人民政府负责填埋坑的管理、定期检查和及时处理坑内塌陷、沉降、侵蚀、渗漏、发臭等问题；

c) 填埋地点应在乡（镇）地图上标记，并在乡（镇）人民政府记录和保存相关信息。

1.7. 若委托其他组织和个人实施销毁，地方动物卫生监督机构应组织监督执行，确保符合本附录规定的操作技术要求。

2. 强制屠宰

根据《动物防疫法》第三十条第四款的规定，强制屠宰动物应按以下方式进行：

2.1. 对于运输动物到达屠宰场的车辆

a) 车辆必须有封闭地板或使用防渗材料铺设地板，确保在运输过程中不泄漏排泄物；在将动物运出疫区前和动物进入屠宰场后，必须进行清洗、消毒灭菌；

b) 排泄物和垫料必须收集起来焚烧或用化学消毒剂处理后再填埋；如果未焚烧或填埋，则必须清洗、消毒灭菌。

2.2. 对于动物屠宰场

a) 屠宰场必须确保不再存放待宰的动物；

b) 必须全部屠宰送来的动物，并按照健康动物先杀、疑似患病动物后杀、患病动物最后杀的原则进行；

c) 完成动物屠宰后，处理肉尸、副产品和其他产品，屠宰场必须收集所有废弃物进行销毁，并进行清洗、消毒灭菌；屠宰过程中产生的废水必须收集并用化学消毒剂处理；屠宰工具和盛装动物产品的容器必须清洗、消毒灭菌。

2.3. 动物肉尸必须通过热处理（如制作香肠或煮熟）或其他方法确保不再具有传播疾病的能力。

2.4. 动物副产品和其他产品必须收集起来，在装入密封袋或容器之前喷洒化学消毒剂，并在送往销毁地点之前再次喷洒化学消毒剂。

运输副产品和其他产品到销毁地点的车辆必须有封闭地板；在运输前后都必须进行清洗、消毒灭菌。

债券所有权证明书

动物必须强制接种疫苗和定期监测的危险传染病
（随同2016年5月31日农业农村部第07/2016/TT-BNNPTNT号通知发布）

1. 危险传染病必须对饲养动物采取强制性疫苗接种措施

1.1. 按照不同种类饲养动物的一些危险传染病如下：

a) 牛、水牛：口蹄疫、炭疽、出血败血症、坏死杆菌病[40];

b) 猪：口蹄疫、出血败血症、猪瘟；

c) 绵羊、山羊：口蹄疫、炭疽；

d) 鸡、鹌鹑：高致病性禽流感、新城疫；

e) 鸭、鹅：高致病性禽流感、鸭瘟；

f) 狗、猫：狂犬病。

1.2. 根据动物疫病防控的实际需要、流行病学特点和危险传染病病原体的传播情况，国家畜禽遗传资源委员会[41] k) 牛结核病根据[42] 决定根据本附录第1.1款的规定，补充需强制接种疫苗的动物疾病。

2. 危险传染病必须采取定期监测措施

2.1. 人畜共患传染病必须对家畜、家禽种畜场和奶牛场的饲养动物进行定期监测：

a) 牛、水牛：流产、结核病、钩端螺旋体病；

b) 猪：钩端螺旋体病、猪链球菌病（2型）；

c) 绵羊：钩端螺旋体病；

d) 家禽：高致病性禽流感（或可能感染人的病毒株）。

2.2. 根据动物疫病防控的实际需要、流行病学特点和危险传染病病原体的传播情况，国家畜禽遗传资源委员会[43] k) 牛结核病根据[44] 决定根据本附录第2.1款的规定，补充需定期监测的动物疾病。

3. 免疫证明书样本[45]

样本编号01.DT

免疫证明书

疾病：……

证明……（1）……饲养的动物已免疫

地址：……村/社区/居民组：……乡（镇）/街道/特别行政区：……县（市）：（2）

养殖种类：……（3）……

已用疫苗免疫：……（4）……

疫苗免疫日期：……（5）……

已免疫动物数量：……头

动物/群体特征：……（6）……

本免疫证明书有效期至：……（7）……

（1）：填写户主姓名或养殖场名称。

（2）：是被免疫动物的养殖地址。

（3）：填写具体养殖种类（如牛、水牛、绵羊、山羊、猪、狗、猫、鸡、鸭、鹅等）。

（4）：填写疫苗名称、批号、有效期。

（5）和（7）：填写具体日期。

（6）：填写动物名称/耳标号（如有）、体重、毛色、年龄、性别、用途（如种用、乳用、肉用等）或其他识别特征。

附录08

卫生、消毒灭菌通用指南
（随同2016年5月31日农业农村部第07/2016/TT-BNNPTNT号通知发布）

1. 卫生、消毒灭菌原则

1.1. 执行消毒灭菌工作的人员必须穿戴适当的个人防护装备。

1.2. 消毒剂应对人体、动物和环境低毒性；适用于消毒灭菌对象；具有快速、强力、持久的杀菌效果，广谱杀菌，能杀死多种病原体。

1.3. 使用化学消毒剂喷洒前，必须用机械方法（清扫、刮除、擦洗）清洁待消毒对象。

1.4. 根据制造商的指导配制和使用化学消毒剂，确保浓度准确，单位面积喷洒比例正确。

2. 消毒化学药品种类

2.1. 列入越南准许流通的兽药目录中的消毒化学药品。

2.2. 石灰粉、熟石灰、石灰水、肥皂、洗涤剂。

2.3. 地方动物卫生管理机构指导的其他消毒化学药品。

3. 消毒、灭菌对象

3.1. 集中饲养动物的场所。

3.2. 家庭饲养动物的农户。

3.3. 育雏场。

3.4. 屠宰场。

3.5. 动物及动物产品的初加工和加工场所。

3.6. 生鲜动物及其产品交易市场。

3.7. 收集生鲜动物及其产品进行交易、经营的地点，以及动物隔离检疫点。

3.8. 处理患病动物及其带病动物产品的埋葬区、处理区；收集和处理动物废弃物的区域。

3.9. 动物检疫站、疫点控制站。

3.10. 运输动物及其产品的车辆。

根据地方的具体情况，地方动物卫生管理部门确定需要消毒、灭菌的老疫区和高风险地区。

4. 消毒、灭菌频率

4.1. 对于集中饲养动物的场所：定期清洁养殖区域，并按照场所安排和地方政府发起的活动定期进行消毒灭菌。

4.2. 家庭饲养动物的农户：定期清洁养殖区域，并按照地方政府发起的活动进行消毒灭菌。

4.3. 育雏场：每批次孵化后定期清洁、消毒灭菌，并按照地方政府发起的活动进行。

4.4. 屠宰场：每屠宰一次动物后定期清洁、消毒灭菌。

4.5. 动物及动物产品的初加工和加工场所：每生产一次后定期清洁、消毒灭菌。

4.6. 收集和交易市场：每次交易后清洁、消毒灭菌动物及其产品的销售区域。在隔离检疫期间，隔离检疫地点每周至少清洁、消毒灭菌一次。

4.7. 运输动物及其产品的车辆：每次运输后定期清洁、消毒灭菌。

4.8. 处理患病动物及其带病动物产品的埋葬区、处理区；收集和处理动物废弃物的区域：完成处理、埋葬后清洁、消毒灭菌，并按照地方政府发起的活动进行。

4.9. 动物检疫站：对通过检疫站的运输动物及其产品的车辆进行清洁、消毒灭菌。

4.10. 疫点控制站：在有疫情时，每天对通过控制站的运输车辆进行清洁、消毒灭菌。

5. 如果发生动物传染病疫情，地方动物卫生管理部门将具体指导疫区、疫区和受威胁区的消毒、灭菌对象和频率。

附录09

预防和控制禽流感指南
（随同2016年5月31日农业农村部第07/2016/TT-BNNPTNT号通知发布）

1. 关于禽流感的介绍

1.1. 病症概念

a) 禽流感（Avian Influenza）是一种影响鸟类（包括家禽和野生鸟类）和哺乳动物（包括人类）的传染性疾病，由正黏液病毒科的A型流感病毒引起，该病毒含有RNA，具有脂质包膜，在包膜上有两种抗原H（血凝素）和N（神经氨酸酶）。抗原H有16个亚型，编号从H1到H16，抗原N有9个亚型，编号从N1到N9。根据致病病毒株的不同，H和N亚型的标志被指定给该病毒株。目前在越南已确认高致病性禽流感病毒株为H5N1和H5N6。在养殖业中，鸡通常会严重感染，鸭通常携带病毒但很少表现出临床症状，是主要的环境传播源。某些禽流感病毒株不会使家禽生病，但可以传染给人类并导致人类死亡（如A/H7N9型流感病毒）。 Orthomyxoviridae，含有RNA，被脂质包膜覆盖。包膜上有两种抗原H（血凝素）和N（神经氨酸酶）。H抗原有16个亚型，编号从H1到H16，N抗原有9个亚型，编号从N1到N9。根据引起疾病的病毒种类，H和N亚型的符号将指定给该病毒株。目前，在越南已确认高致病性禽流感病毒株为H5N1和H5N6。在养殖中，鸡通常会严重患病，鸭子通常是携带者但很少表现出临床症状，是主要传播病毒的来源。一些禽流感病毒不会使家禽生病，但可以传染给人类并导致人死亡（如A/H7N9病毒）。

b) 病毒抵抗力：病毒在低湿度空气中存活时间较长，在低温高湿条件下粪便中存活时间可达3个月。病毒在70°C下5分钟内会被杀死。在冰箱或冷冻室中，病毒可存活数月。常用的消毒剂包括：2%烧碱、3%福尔马林、5%克雷森、3%氯胺B、1%碘、20%哈拉米德、70°-90°酒精、10%石灰粉或石灰水、浓肥皂水等。

1.2. 病源和传播途径

a) 易感动物：患禽流感的动物包括各种家禽如鸡、火鸡、鸭、鹅、鹌鹑、鸽子、鸵鸟，以及所有年龄段的哺乳动物。特别地，病毒可以感染并使人患病。

b) 病源：病毒存在于患病动物的所有内部器官中，尤其在粪便、鼻涕和唾液中含量较高。在自然界中，迁徙的野生鸟类和水鸟是家养家禽的主要传染源。在养殖业中，水禽被认为是家养家禽的主要传染源。

c) 传播途径：在患病家禽体内，流感病毒在呼吸道和消化道中复制，然后通过粪便、鼻涕和唾液排出体外。传播期通常为发病后的3至5天，有时可延长至7天。传播方式分为直接和间接两种。

- 直接传播：家禽敏感个体与患禽流感的家禽或患病动物接触，或者接触到携带流感病毒的动物，通过呼吸道分泌物或被感染病毒的粪便、食物和饮水，病毒侵入体内。

- 间接传播：通过养殖工具、饲料、饮水、笼子、衣物、运输工具等被患病动物排泄的含有流感病毒的粪便和分泌物污染而传播。

1.3. 临床症状

高致病性禽流感发病时间短，通常为1至3天，具体取决于病毒的毒力。因此，患病家禽往往突然死亡且无明显临床症状。死亡率可能在几天内达到整个群体的100%；家禽行走不稳，摇晃，摇头，颤抖，疲倦，聚集在一起；呼吸道症状如咳嗽、呼吸困难、流鼻涕、打喷嚏、气管炎、眼睑肿胀、流泪增多，部分关节肿胀；头部和面部肿胀，眼睑、冠和肉垂发绀；皮肤下出血，特别是在无羽毛部位；腹泻，粪便稀薄呈白色或白绿色，产蛋鸡产蛋量显著下降，甚至出现无壳蛋。

1.4. 病理变化：气管出血，积液，气囊浑浊并有干酪样物质，肺部出血；腺胃出血，小肠出血，肛门出血，肝脏、脾脏、肾脏肿大或出血；心包膜和心肌出血；心脏软化，心包腔充满黄色渗出液；卵巢和睾丸出血；脑膜充血，部分脚部皮肤下出血。

2. 强制免疫接种

2.1. 接种对象

a) 规模化养殖场：种禽、商品蛋禽、饲养超过45天的肉禽， 但根据本通知第4条第2款的规定可免于接种的情况除外。 第4条第2款;

b) 家庭散养家禽：鸡、鸭、鹅、鹌鹑及其他由地方兽医主管部门确定的敏感家禽。

2.2. 接种范围

地方兽医主管部门确定的旧疫区和高风险区域。

2.3. 接种时间

a) 根据养殖流程和定期补充接种计划，对新引进的家禽、免疫保护期结束的家禽进行接种，或按照地方兽医主管部门的指导进行；

b) 接种剂量和途径按疫苗生产厂家的说明书执行。

2.4. 根据实际流行病毒株的通报，地方兽医主管部门确定接种对象、范围及使用的疫苗种类，以有效防控禽流感。

2.5. 根据养殖条件、气候季节特点及各地区特征，地方兽医主管部门制定并组织实施符合实际情况的接种计划，确保接种效果。

3. 发生疫情时紧急接种

3.1. 当发生禽流感疫情时，在疫点所在村、社区对健康家禽进行接种，并对疫点周围未发病的敏感家禽实施包围接种，从外围向中心推进。

3.2. 动员当地力量支持接种工作；直接参与接种人员必须是兽医工作人员或经过接种培训的人员。

3.3. 地方兽医主管部门负责指导、管理和监督接种工作。

4. 禽流感监测

4.1. 临床监测应持续进行，特别是对于新引进的家禽群、旧疫区和高风险区域内的家禽群。

4.2. 监测流感病毒（包括高致病性和人畜共患病毒株）的流行情况。

收集咽喉拭子、鼻腔拭子、新鲜粪便样本和组织病理样本，用于监测病毒流行情况和病毒变异。

4.3. 接种后监测

a) 接种后监测以评估接种效果和家禽群体的免疫反应；

b) 采集血清样本进行接种后的抗体检测；

c) 采样时间：接种后21天。

4.4. 地方兽医主管部门应建立并提交上级审批主动防控禽流感的计划，其中包括监测计划，涵盖临床监测、病毒流行监测或接种后监测。监测工作应遵循以下指导： 附录02 随本通知发布。

4.5. 在监测过程中，若发现家禽群对A/H5N1、A/H5N6或其他具有传染性和致死性的流感病毒株的检测结果呈阳性，则按禽流感疫情处理。

5. 患病家禽的处理

5.1. 下列情况下需销毁患病家禽：

a) 发现患病、死亡或疑似高致病性禽流感的家禽群；

b) 未接种疫苗的散养家禽群，与患病家禽或疑似高致病性禽流感的家禽接触。

5.2. 对于检测结果呈A/H5N1或A/H5N6阳性或具有传染性和致死性的流感病毒株阳性的家禽群，或经地方兽医主管部门检查确认为禽流感的家禽群，应立即销毁。

5.3. 处理患病家禽的具体方法参见 附件20 本通知附件中的规定。

6. 疾病诊断检测

6.1. 用于检测禽流感病原体的样品包括咽喉拭子、鼻腔拭子、新鲜粪便样本和患病家禽的组织病理样本或整只患病家禽。

6.2. 样品的采集、包装和保存应按照农业和农村发展部于2011年10月25日发布的第71/2011/TT-BNNPTNT号通知中规定的越南国家技术规范QCVN 01 - 83: 2011/BNNPTNT进行；对于咽喉拭子样本和鼻腔拭子样本，必须在保存液中保存，并在2°C至8°C的低温条件下保存，立即送至经有权机关认可的农业实验室。

6.3. 检测方法：按照《禽流感诊断标准》（国家标准TCVN 8400-26:2014）的规定执行。

附录10

防控口蹄疫指南
（随同2016年5月31日农业农村部第07/2016/TT-BNNPTNT号通知发布）

1. 口蹄疫简介

1.1. 疾病概念

a) 家畜口蹄疫（Foot and Mouth Disease）是一种偶蹄动物的强烈传染性疾病，由属于小RNA病毒科 Picornaviridae，口蹄疫病毒属 Aphthovirus的病毒引起。该病毒有A、O、C、Asia 1、SAT 1、SAT 2、SAT 3七个血清型，超过60个亚型。在东南亚地区通常发现的是O、A和Asia 1三个血清型。在越南已发现O、A和Asia 1三个血清型。

b) 病毒抵抗力：口蹄疫病毒容易被阳光、高温（如煮沸至100°C）杀死；在冷冻肉中可存活数月，在60°C下存活5-15分钟，在100°C下迅速死亡，在0-4°C下可存活425天；病毒在高酸性（pH≤3）或强碱性（pH≥9）物质中容易被杀死；在有机废物和弱碱性（pH 7.2-7.8）环境中，病毒可以存活约7天。

1.2. 病源和传播途径

a) 易感动物：家畜口蹄疫影响偶蹄动物，如牛、猪、羊、鹿等；

b) 病原来源：病毒存在于患病动物的唾液、水泡液、乳汁、精液、排泄物中。根据世界动物卫生组织（OIE），上呼吸道分泌物可能在24到48小时内保留病毒。一个重要的特点是，口蹄疫病毒通常在动物出现临床症状之前就已排出体外。国际参考实验室Pirbright（英国）证明，对于O型病毒，猪在出现第一个临床症状前10天就开始排出病毒，牛和绵羊为5天，平均为2.5天。一些资料表明，患病猪每天可能排出4亿个感染单位的口蹄疫病毒，而反刍动物则排出约12万个感染单位。

c) 传播途径

- 直接传播：由于敏感动物与患病动物共同圈养或放牧时接触。

- 间接传播：通过饲料、饮水、食槽、水槽、圈舍地面、饲养工具、携带病毒的人的手脚衣物等传播。疾病从一个区域传播到另一个区域，通过运输带病动物或带病动物产品（包括冷冻肉、皮毛、骨头、角、蹄、奶）跨越国界传播。

1.3. 临床症状

潜伏期通常为2至5天，最长可达21天。患病动物会出现高热（超过40°C）、食欲不振或拒食、流口水、足痛、口腔、舌、鼻翼、蹄冠、蹄缝和乳房出现水泡等症状。当水泡破裂后，会导致口腔溃烂并可能导致蹄壳脱落，尤其是猪。

发病后10-15天，动物可能会恢复临床症状，但病毒仍可在体内存在（猪为3-4周，牛为2-3年，绵羊为9个月，山羊为4个月），并通过环境排放继续引发和传播疫情。

2. 强制免疫接种

2.1. 接种对象

a) 集中养殖家畜的农场：牛、猪、羊 但根据本通知第4条第2款的规定可免于接种的情况除外。 第4条第2款;

b) 分散养殖在家户中的家畜：牛、母猪、公猪以及地方兽医管理机构确定的其他易感家畜。

2.2. 接种范围

按照农业和环境部的计划[46] 和在旧疫区及地方兽医管理机构确定的高风险地区进行免疫接种。

2.3. 接种时间

a) 按照饲养周期定期组织免疫接种，对新出生的家畜、免疫力保护期结束后的家畜群或按农业和环境部的计划[47]进行补充免疫接种，按照地方兽医管理机构的计划和指导进行；

b) 接种剂量和途径按疫苗生产厂家的说明书执行。

2.4. 根据实际流行病毒株的通报，地方兽医管理机构确定免疫对象、范围和使用的疫苗类型，以有效防控口蹄疫。

2.5. 根据饲养条件、气候和季节特点、各地区的具体情况，地方兽医管理机构制定并组织实施符合实际情况的免疫计划，确保免疫效果。

3. 发生疫情时紧急接种

3.1. 当发生口蹄疫疫情时，应对疫区内健康家畜进行紧急免疫接种，并同时对疫区周围未发病村、乡的易感家畜进行包围免疫接种，从外围向内推进。

3.2. 动员当地力量支持接种工作；直接参与接种人员必须是兽医工作人员或经过接种培训的人员。

3.3. 地方兽医主管部门负责指导、管理和监督接种工作。

4. 监测口蹄疫

4.1. 必须持续不断地进行临床监测，特别是新引入的家畜、新饲养的家畜、旧疫区内的家畜和地方兽医管理机构确定的高风险地区的家畜。

4.2. 病毒流行监测

采集样品、咽喉拭子（probang）样本以监测病毒流行情况，监测病毒变异，或者采集血清样本以监测自然感染产生的抗体。

4.3. 接种后监测

a) 免疫后监测，评估免疫效果和家畜群体的免疫反应；

b) 采集血清样本检测免疫后保护性抗体；

c) 采样时间：接种后21天。

4.4. 地方兽医管理部门应建立并提交有关主管部门批准主动防控口蹄疫的计划，其中包括口蹄疫监测计划，包括临床监测、病毒流行监测或免疫后监测。监测工作应按照以下规定进行。 附录02 随本通知发布。

4.5. 在监督流通过程中，发现检测结果呈阳性的家畜，应按照对LMLM疫点的处理方式进行处理。

5. 病畜的处理

5.1. 感染LMLM病畜的处理如下：

a) 对于牛、水牛、山羊、绵羊、鹿和獐：在疫病首次出现在村、社或自然村时，必须销毁死亡的和患病的动物；对于新出现的LMLM病毒类型或过去十年内未在当地出现的病毒类型，必须销毁患病动物；对于不属于上述情况的动物，则鼓励销毁；如不销毁，则可在当地屠宰并消费，或者根据地方兽医管理机构的指导，在标记后饲养，具体时间取决于每种动物的带毒期（牛和水牛为两年，绵羊为九个月，山羊为四个月）。

对于不属于上述范围的家畜，则建议销毁；如果不能销毁，则可以在现场宰杀食用或根据地方兽医主管部门的指导，在不同物种的带毒期（牛和水牛为两年，绵羊为九个月，山羊为四个月）内标记并在当地饲养。

b) 对于猪：必须销毁表现出典型临床症状的所有患病猪，以减少疫情传播的风险，并将同一群中的健康猪隔离观察。

c）对于已被认定为无口蹄疫安全区域的地方或设施，必须对患口蹄疫的家畜进行销毁或强制屠宰，并按照规定处理疫情。

5.2. 对于检测结果呈阳性或由地方兽医管理机构检查确认感染LMLM病的病畜，必须立即进行处理。

5.3. 根据本指南的规定处理病畜。 附件20 本通知附件中的规定。

6. 疾病诊断检测

6.1. 用于检测病原体的样本包括水泡液、水泡周围的黏膜、上皮组织、血液以及口鼻拭子。

6.2. 样本的采集、包装和保存应遵循《中华人民共和国国家标准》QCVN 01 - 83: 2011/BNNPTNT，该标准由农业部于2011年10月25日发布的第71/2011/TT-BNNPTNT号通知中规定；样本应在保存液中保存，并在2°C至8°C的条件下冷藏，尽快送至经授权机构认可的农业实验室。

6.3. 检测方法：按照《中华人民共和国国家标准》TCVN 8400-1:2010规定的蓝舌病诊断程序执行。

通过担保方式发行的政府债券……期销售结果

防治蓝耳病指南
（随同2016年5月31日农业农村部第07/2016/TT-BNNPTNT号通知发布）

1. 蓝耳病（猪繁殖与呼吸综合征）简介

1.1. 疾病概念

a) 蓝耳病（Porcine Reproductive and Respiratory Syndrome - PRRS）是由一种属于Arterivirus属，Arteriviridae科，Nidovirales目的单链RNA病毒引起的严重传染病。目前，基于基因结构和抗原分析，已确定两种类型：I型包括欧洲血统的病毒，II型包括北美血统的病毒。II型病毒在亚洲国家引起更严重的疾病。最近的研究表明，蓝耳病病毒存在两种形式，即经典低毒力形式和高毒力变异形式，后者导致大量猪感染和死亡。 Arterivirus，科 Arteriviridae，目 Nidovirales，具有单链RNA衣壳结构。目前，根据基因结构和抗原分析，已经确定了两种类型：I型包括欧洲血统的病毒，II型包括北美血统的病毒。II型病毒在亚洲国家引起更严重的疾病。最近的研究表明，蓝耳病病毒存在两种形式，即经典低毒力形式和高毒力变异形式，后者导致大量猪感染和死亡。

b) 病毒抵抗力：在pH值小于5.5或大于6.5的环境中，病毒几乎失去致病性；在4°C下可存活120小时，在20°C下可存活20小时，在37°C下可存活3小时，在56°C下可存活6分钟；病毒容易被阳光和常用的消毒剂如石灰粉、10%石灰水、氯、甲醛、碘等杀死。

c) 感染蓝耳病的猪通常免疫力下降，从而为其他继发性疾病如猪瘟、副伤寒、肺炎、大肠杆菌、猪链球菌、支原体等提供了条件，导致大量病猪死亡，给养猪业造成巨大经济损失。

1.2. 病源及传播途径

a) 易感动物：所有年龄段的猪。

c) 传播途径

b) 病原来源：病毒存在于患病猪或带毒猪的鼻腔分泌物、唾液、粪便、尿液中，并散发到环境中。在敏感猪体内，病毒可以在较长时间内存在并排出：在无临床症状的带毒猪体内，病毒可以在尿液中持续14天，在粪便中持续28-35天，在血清中持续21-23天，在咽喉分泌物中持续56-157天，在精液中持续92天以上，特别是在感染后的210天内仍可在病猪的血清中检测到病毒。

- 直接传播：通过健康猪与患病猪、带毒猪或其排泄物、尘埃、唾液、精液等接触；

1.3. 临床症状

- 间接传播：通过受污染的养殖工具、运输工具和劳动保护用品传播。

病毒潜伏期为3至40天，通常为14天左右。

a) 妊娠后期母猪：患病猪食欲减退或废绝，体温超过40°C，咳嗽和肺炎。常在妊娠晚期流产，早产，假发情，性欲减退或产后恢复缓慢；

b) 分娩期和哺乳期母猪：食欲减退或废绝，饮水减少，精神萎靡或昏迷，泌乳停止，乳房炎，提前分娩约2-3天，死胎，新生仔猪出生后不久死亡；

c) 种公猪：食欲减退或废绝，体温超过40°C，精神萎靡或昏迷，性欲减退，精液量少，质量差，所生仔猪体重轻；

d) 吸吮母乳的仔猪：许多仔猪在出生后不久死亡，幸存者体质虚弱，迅速陷入低血糖状态，眼睛有棕色眼屎，皮肤上有水疱，腹泻频繁，呼吸道疾病风险增加，四肢无力，行走摇晃；

e) 断奶仔猪和育肥猪：食欲减退或废绝，体温超过40°C，轻微咳嗽，毛发蓬乱；某些群体可能没有明显症状。

1.4. 病理变化

最显著的病理变化是肺部病变：肺部出现坏死性炎症和特征性的硬块（肉变），肺叶和主支气管充满脓性渗出物，病变部位在横切面上突出，干燥，颜色呈灰红色。许多病例在肺底部叶下部出现化脓性肺炎。此外，还可见肾脏出血钉刺状，扁桃体肿胀充血，脑充血，肠系膜淋巴结出血，回盲瓣溃疡。

2.1. 接种对象

地方兽医专业管理部门确定种母猪和种公猪。

2.2.免疫范围：地方兽医专业管理部门确定的旧疫区和高风险地区。

2.3. 接种时间

组织定期免疫，对新产生的群体、已过免疫保护期的群体进行补充免疫，或按照地方兽医专业管理部门的指导进行免疫；

b) 接种剂量和途径按疫苗生产厂家的说明书执行。

根据实际流通的蓝耳病病毒株通报，地方兽医专业管理部门确定免疫对象、范围及使用的疫苗种类，以预防和控制蓝耳病。

2.5. 根据养殖条件、气候季节特点及各地区特征，地方兽医主管部门制定并组织实施符合实际情况的接种计划，确保接种效果。

在实施免疫过程中，不得将弱毒疫苗蓝耳病疫苗洒落在环境中。免疫后，所有免疫工具必须消毒，疫苗瓶盖必须回收销毁。

3. 发生疫情时紧急接种

3.1.当发生蓝耳病疫情时，组织对疫点所在村、屯、组的易感猪进行免疫；同时，从外围向内围对未发生疫情的同乡和相邻乡的易感猪进行封锁免疫。

3.2. 动员当地力量支持接种工作；直接参与接种人员必须是兽医工作人员或经过接种培训的人员。

3.3. 地方兽医主管部门负责指导、管理和监督接种工作。

4. 监测蓝耳病

4.1.临床监测应持续进行，特别是对于新引进的猪群、旧疫区和高风险地区的猪群，由地方兽医专业管理部门确定。

4.2. 病毒流行监测

收集发热猪的鼻腔分泌物、唾液、血清样本，以及患病死亡或有症状猪的肺、脾、淋巴结样本，用于监测病毒的流行和变异。

4.3. 接种后监测

a) 免疫后的监测，评估免疫效果和猪群的免疫反应能力；

b) 采集血清样本检测免疫后保护性抗体；

c) 采样时间：接种后21天。

4.4.地方兽医专业管理部门制定并提交有权机关审批主动防控蓝耳病计划，其中包括疾病监测计划，包括临床监测、病毒流行监测或免疫后监测。监测工作应按照以下规定执行： 附录02 随本通知发布。

4.5.在病毒流行监测过程中，检测结果为阳性的猪应按蓝耳病疫情处理。

5. 处理患病猪

5.1.蓝耳病患病猪应按如下方式处理：

a) 立即销毁因病死亡的猪；

b) 对于新发生的零星疫情区域：鼓励销毁患病猪，减少疫情扩散的风险，隔离未患病猪进行观察；鼓励健康猪就地屠宰消费，若不屠宰则需隔离观察；

c) 对于广泛爆发的情况：销毁严重患病猪（指经过积极护理和增强抵抗力七天仍无法恢复的猪），严格隔离轻度患病猪进行密切观察；鼓励健康猪就地屠宰消费，若不屠宰则需隔离观察。

5.2.对患病猪的处理应在检测结果呈阳性或经地方兽医专业管理部门检查确认后立即进行。

5.2.对患病猪的处理应按照以下指导进行： 附件20 本通知附件中的规定。

6. 疾病诊断检测

6.1.病料样品包括发热猪的鼻腔分泌物、唾液、血液，患病死亡或有症状猪的肺、脾、淋巴结。

6.2.病料样品的采集、包装和保存应遵循《越南国家技术标准》QCVN 01 - 83: 2011/BNNPTNT，该标准根据农业与农村发展部2011年10月25日发布的第71/2011/TT-BNNPTNT号通知发布，样品应保存在保存液中，在2°C至8°C条件下冷藏，并尽快送至被授权机构认可的实验室。

6.3.检测方法：按照《越南国家标准》TCVN 8400-21:2014规定的蓝耳病诊断程序执行。

附录12

预防和控制炭疽病指南
（随同2016年5月31日农业农村部第07/2016/TT-BNNPTNT号通知发布）

1. 炭疽病简介

1.1. 疾病概念

a) 炭疽病（Anthrax）是一种急性传染病，影响温血动物（家畜、野生动物）和人类。由炭疽杆菌引起， Bacillus anthracis 属于 Bacillus，科 Bacillaceae科。在不利的外部环境中，细菌会形成芽孢；炭疽芽孢可以在自然环境中存活多年； Bacillus anthracis b) 细菌的抵抗力：炭疽杆菌在50°C-55°C下15-40分钟被杀死，在75°C下1-2分钟被杀死，在死亡动物的器官中1-2周内被杀死。炭疽芽孢具有极高的抵抗力，在100°C下煮沸15分钟，在121°C下湿热灭菌15分钟，在150°C下干燥60分钟。消毒剂如β-丙内酯、环氧乙烷或浓度为1%的福尔马林、5%的苯酚溶液2小时、24小时的5%苯甲酸溶液、48小时的浓石灰水等可以杀死细菌；

a) 易感物种：草食动物如牛、马、山羊、绵羊、鹿、麋鹿；杂食动物如家猪、野猪；肉食动物如狗、猫也可能感染炭疽病。人可能通过皮肤伤口感染炭疽杆菌或炭疽芽孢，或者通过食用患病动物的肉或吸入环境中的炭疽芽孢而感染；

1.2. 病源和传播途径

b) 病原来源：患病动物的排泄物、分泌物、血液、粪便、尿液、乳汁等。

b）病源：患病动物的排泄物、分泌物、血液、肛门、鼻腔、口腔、内脏、生殖器官、胆汁、尿液、乳汁等；

在外界环境中，特别是在埋葬患病热巴动物或被患病动物排泄物污染的地方，热巴细菌会产生孢子以长期存活；蚯蚓摄入孢子后，通过粪便将其推到地表；孢子随雨水传播扩散，附着在草木和食草动物身上，被它们摄入；进入消化道后，孢子通过受损的消化道黏膜（由寄生虫或异物引起）进入血液循环，发展成细菌并引发疾病。此外，健康动物可能吸入含有热巴孢子的尘埃，孢子侵入呼吸道，在那里发展成热巴细菌，并进而入侵体内器官组织引发疾病；

c) 传播途径：主要通过消化道和呼吸系统，因健康动物在自由放牧时吸入或摄入环境中的热巴孢子。

1.3. 临床症状

病程潜伏期平均为3至7天，某些情况下潜伏期较短，从几小时到2天不等；猪的潜伏期通常为1至2周。患热巴病的家畜通常表现为舌头伸出、腹部膨胀、肛门突出，自然孔如口鼻肛门生殖器流出暗色带血的粘液，难以凝固或根本不凝固。

a) 反刍动物

- 急性型：这种类型常见于牛、水牛、山羊、绵羊。动物体温高达40.5°C至42.5°C，颤抖，呼吸急促或困难，黏膜发红或紫绀，磨牙，伸舌，头部下垂，眼睛充血，步态蹒跚，站立不稳，全身抽搐。一些病例观察到动物跳入池塘或撞向灌木丛，倒地死亡。症状出现后一到几小时内迅速死亡。许多动物在未表现出任何症状的情况下死亡。死后，自然孔（口腔、鼻孔、肛门和生殖器）流出不易凝固的黑血。通常观察到尸体僵硬不完全；

- 急性型：这种类型常见于牛、水牛、绵羊、马。动物体温高达40°C至42°C，心跳加快，呼吸急促，黏膜深红色。发热期间，动物腹泻；当体温下降时，出现腹泻，可观察到黑色带血的大便，尿液中混有血液；口腔和鼻孔有带血的粉红色泡沫；喉部、胸部和腹部肿胀发热；产奶量减少，怀孕动物流产。自然孔（口腔、鼻孔、肛门和生殖器）出血；动物通常在1至3天内死亡；

- 亚急性型：这种类型常见于狗、猫和猪。动物通过摄入受热巴孢子污染的食物而感染。动物高烧，食欲减退或丧失，呕吐，腹泻或便秘；颈部、咽喉、肩部出现皮下水肿，可能扩散；薄皮肤部位先肿胀发热，然后硬化，无痛感，随后肿胀处溃疡化，流出淡黄色液体，混有少量血液；眼、口、肛门黏膜呈红色；

- 皮肤型：这种类型的动物在颈部、臀部、胸部出现热巴结节。初期皮肤上出现红肿热痛区域，随后变冷无痛，中间部分腐烂，有时形成深红色的脓疱，流出淡黄色液体；

b) 马：体温在41°C至42°C之间，剧烈腹痛，呼吸困难。动物颤抖，尿液和大便中混有血液和脓液，鼻孔和口腔可能流血，动物迅速死亡，死后腹部膨胀，肛门突出；

c) 猪：喉咙肿胀，有时蔓延至胸部、腹部，甚至面部。肿胀部位呈深红色或紫色。猪吞咽困难，呼吸困难，无法发声。

e) 断奶仔猪和育肥猪：食欲减退或废绝，体温超过40°C，轻微咳嗽，毛发蓬乱；某些群体可能没有明显症状。

主要病变是颌下淋巴结、肩前淋巴结、股淋巴结肿大并积血；肌肉呈深紫色，肝脏肿大，呈深紫色且质地松软如泥；血液在体腔内呈黑色且不易凝固；颈部、胸部、腰部皮肤上有许多深红色的脓疱，伴有淡黄色液体。

2. 强制免疫接种

2.1. 接种对象：牛、水牛、马、山羊、绵羊。

2.2. 接种范围：在旧疫区、受威胁区和地方兽医管理机构确定的高风险地区对家畜进行热巴疫苗接种；从最后一次疫情发生年份起连续接种至少10年。

2.3. 接种时间

a) 每年接种一次，同时需要对新出生的家畜和已超出免疫保护期的家畜进行补充接种。

b) 接种剂量和途径按疫苗生产厂家的说明书执行。

2.4. 根据养殖条件、气候特点及各地区的具体情况，地方兽医管理机构应制定并组织实施适合的接种计划，确保接种效果。

2.5. 在接种过程中，不得将热巴疫苗洒落在环境中。接种后，所有接种工具必须消毒，疫苗瓶罐必须回收销毁。

3. 发生疫情时紧急接种

3.1. 当发现热巴疫情时，应对疫区内的牛、水牛、马、山羊、绵羊进行疫苗接种；同时，对疫区外邻近村寨的牛、水牛、马、山羊、绵羊进行包围接种，从外围向中心推进。

3.2. 动员当地力量支持接种工作；直接参与接种人员必须是兽医工作人员或经过接种培训的人员。

3.3. 地方兽医主管部门负责指导、管理和监督接种工作。

4. 监测热巴病

主要是临床监测，早期发现热巴病例；临床监测需持续进行，特别是对于新引入的家畜、新饲养的家畜以及旧疫区和地方兽医管理机构确定的高风险地区。

5. 处理患病动物

5.1. 不得对患病或疑似患病的动物进行解剖或屠宰。

5.2. 同群中对热巴病敏感的动物必须隔离观察。

5.3. 必须按照本通知附件中的指导原则强制销毁患病、疑似患病或死亡的家畜。 附件20 依照本通知附件发布的规定执行，并按以下步骤操作：

a) 在运输患病家畜尸体之前，必须彻底封闭其自然孔并用火焚烧；包裹好尸体，防止分泌物流出；撒布生石灰进行消毒；

b) 选择远离牧场、水源、交通道路和居民区的干燥地点作为掩埋坑；

c) 在坑底撒一层生石灰，最好是未烧制的石灰块，在放入动物尸体之前；

d) 在坑中焚烧动物尸体；使用足够的燃料确保动物尸体完全燃烧；在焚烧后的动物尸体上撒一层生石灰，最好是未烧制的石灰块；

e) 建立患炭疽病动物的墓地：焚烧动物尸体后，必须将混凝土倒入埋葬坑中，并设置警告标志“患炭疽病动物墓地！禁止放牧”； “患病牲畜禁牧！禁止放牧牲畜”，并用围栏小心地阻止家畜接近该墓地。

6. 疾病诊断检测

6.1. 病料样本是疑似患病动物的血液、耳朵碎片或脾脏碎片。

6.2. 病料样本的采集、包装和保存应按照《越南国家技术标准》QCVN 01 - 83: 2011/BNNPTNT执行，该标准由农业与农村发展部于2011年10月25日发布的第71/2011/TT-BNNPTNT号通知发布；确保不泄漏到环境中，保存在约2°C至8°C的低温条件下，并立即送至经有权机关认可的农业实验室进行检测。

6.3. 检测方法：按照《越南国家技术标准》TCVN 5274: 2010规定的诊断程序进行。

附录13

防控猪瘟指南
（随同2016年5月31日农业农村部第07/2016/TT-BNNPTNT号通知发布）

1. 猪瘟简介

1.1. 疾病概念

a) 猪瘟（经典猪瘟）是由一种属于ARN病毒属的RNA病毒引起的猪类传染病，该病毒种为Pestivirus，属于黄病毒科，与引起牛腹泻和绵羊边境热的病毒关系密切。迄今为止，仅确定了一种猪瘟病毒血清型。该病仅发生在猪类（包括家猪和野猪）身上，表现为急性、亚急性、慢性或非典型形式。疾病的严重程度取决于病毒的毒力、易感动物的年龄以及感染时间。成年猪通常病情较轻且恢复机会较大，而仔猪则不然。猪瘟传播速度极快，死亡率可高达90%，常伴有副伤寒、肺炎、猪痘等其他疾病。 噬菌体 病毒，科 黄病毒科，与引起牛腹泻和绵羊边区病的病毒密切相关。迄今为止，仅发现一种猪瘟病毒血清型。猪瘟只发生在猪（包括家猪和野猪）身上，表现为急性、亚急性、慢性或非典型形式。病情的严重程度取决于病毒的毒性、易感动物的年龄和感染时间。成年猪通常病情较轻，恢复的机会更多。猪瘟传播速度极快，死亡率高达90%，常与其他疾病如副伤寒、败血症、猪痘和由支原体引起的疾病并发。

b) 病毒抵抗力：猪瘟病毒抵抗力弱，但在外界环境中的存活时间较长。在动物排泄物中，病毒可以存活几天，在冷冻肉中可以存活几个月甚至几年。病毒容易被高温和常见的消毒剂如2%氢氧化钠、5%石灰水等杀死。

1.2. 病源和传播途径

a) 易感动物：所有年龄段的猪，特别是2-3个月大的仔猪；

b) 病原来源：患病猪的排泄物、分泌物、血液、淋巴结、脾脏含有病毒。患病猪康复后两个月内仍可能向外界排出病原体。

c) 传播途径

- 直接通过患病猪与健康猪之间的接触传播。

- 间接通过患病猪的排泄物、饲料、饮水、饲养工具、运输工具或携带病原体的其他动物传播。

1.3. 临床症状

潜伏期为3-7天，疾病可能出现以下三种类型之一：

a) 极急性型（又称白猪瘟）：突然发病，无前驱症状，猪精神萎靡，食欲废绝，体温高达41°C以上，24-48小时内迅速死亡，死亡率可达100%。

b) 急性型：猪精神萎靡，食欲减退或废绝，持续高热直至临终，眼睛红肿有脓性分泌物，流鼻涕，口腔内牙龈、舌面、咽喉部出现黄色溃疡，猪呕吐，呼吸困难，心跳紊乱。初期便秘，随后腹泻，粪便恶臭并可能带有新鲜血液。皮肤上可见耳、嘴、腹部及四肢出血点。晚期，后肢瘫痪，行走摇晃或不能行走。如果并发其他疾病，则症状更加严重。

c) 慢性型：猪腹泻，消瘦，因衰竭而死亡；康复猪可能成为病毒携带者。

e) 断奶仔猪和育肥猪：食欲减退或废绝，体温超过40°C，轻微咳嗽，毛发蓬乱；某些群体可能没有明显症状。

a) 急性型：败血症；内脏器官、扁桃体大量出血；口腔、舌头、消化道黏膜出现溃疡；肺、肝、胆囊、胃（尤其是胃大弯）出现瘀血、出血；回盲瓣出现类似纽扣状溃疡，边缘隆起覆盖黄色假膜；心外膜、心肌间质出血；脾脏边缘充血呈锯齿状；肾脏表面和髓质出现斑点状出血，肾盂积血或形成血栓；膀胱黏膜出现瘀血、出血。

b) 慢性型：常见肠道溃疡，覆盖黄色假膜；肺部可能粘连胸腔。

如果并发其他传染病，症状和病变可能会有所不同。

2. 强制免疫接种

2.1. 接种对象

a) 养殖场和集中养殖基地内的猪， 但根据本通知第4条第2款的规定可免于接种的情况除外。 第4条第2款;

b) 家庭散养的母猪和公猪，由地方兽医主管部门确定。

2.2. 免疫范围：由地方兽医主管部门确定的旧疫区和高风险地区。

2.3. 接种时间

a) 根据养殖流程定期组织免疫接种，对新产生的猪群、已失去保护免疫力的猪群或地方兽医主管部门指导下的猪群进行补充免疫接种；

b) 接种剂量和途径按疫苗生产厂家的说明书执行。

2.4. 根据养殖条件、气候季节特点和不同地区的具体情况，地方兽医主管部门制定并组织实施符合实际的免疫计划，以确保免疫效果。

2.5. 在实施免疫过程中，不得将猪瘟疫苗泄露到环境中。免疫接种后，所有使用的器械必须彻底消毒，疫苗瓶盖必须回收销毁。

3. 发生疫情时紧急接种

3.1. 当发生疫情时，应在疫情发生的村庄、居民点对易感猪进行免疫接种；同时，对同一乡和相邻乡尚未发生疫情的易感猪进行包围免疫接种，从外围向中心推进。

3.2. 动员当地力量支持接种工作；直接参与接种人员必须是兽医工作人员或经过接种培训的人员。

3.3. 地方兽医主管部门负责指导、管理和监督免疫接种工作。

4. 猪瘟监测

4.1. 临床监督必须经常、持续进行，特别是对于新引进的猪群，在旧疫区和地方兽医主管部门确定的高风险地区。

4.2. 病毒流行监测

检测样本为发热猪的血液或血清，或者患病、死亡并显示出疾病迹象的猪的肾脏、脾脏、扁桃体和回盲瓣。

4.3. 接种后监测

a) 免疫后的监测，评估免疫效果和猪群的免疫反应能力；

b) 采集血清样本检测免疫后保护性抗体；

c) 采样时间：接种后21天。

4.4. 地方兽医主管部门应制定并提交有权限部门审批主动防控非洲猪瘟疫情计划，其中包括监测计划，如临床监测、病毒流通监测或免疫后监测。监测工作应按照以下规定执行： 附录02 随本通知发布。

4.5. 在病毒流通监测过程中，检测结果呈阳性的猪应按非洲猪瘟疫点处理。

5. 处理患病猪

5.1. 患非洲猪瘟的猪应作如下处理：

a) 立即销毁因病死亡的猪；

b) 对于新发生的零星疫点：鼓励销毁病猪，彻底隔离未发病的猪以观察；鼓励对健康且同圈饲养的猪进行就地屠宰消费；若不屠宰，则需隔离观察。

c) 对于广泛爆发的情况：鼓励销毁严重患病的猪（指经过七天积极治疗和支持增强免疫力但仍无法恢复健康的猪），轻度患病的猪应隔离观察；鼓励对未接种疫苗且同圈饲养的健康猪进行就地屠宰消费；若不屠宰，则需隔离观察。

5.2. 确诊感染非洲猪瘟的猪应在检测结果呈阳性或经地方兽医主管部门检查确认后立即处理。

5.3. 处理患病猪应遵循以下指导： 附件20 本通知附件中的规定。

6. 疾病诊断检测

6.1. 样品包括发热猪的血液或血清，或者患病、死亡并显示出疾病迹象的猪的肾脏、脾脏、扁桃体和回盲瓣。

6.2. 样品采集、包装和保存应符合《越南国家技术标准》QCVN 01 - 83: 2011/BNNPTNT，该标准由农业与农村发展部于2011年10月25日发布的第71/2011/TT-BNNPTNT号通知中规定；样品应在2°C至8°C条件下冷藏，并尽快送至获得有权机关认可的农业实验室。

6.3. 检测方法：按照《越南国家技术标准》TCVN 5273:2010规定的非洲猪瘟诊断程序执行。

附录14

预防和控制螺旋体病指南
（随同2016年5月31日农业农村部第07/2016/TT-BNNPTNT号通知发布）

1. 螺旋体病简介

1.1. 疾病概念

a) 螺旋体病（钩端螺旋体病）是一种在动物和人之间传播的疾病。这是由钩端螺旋体属 李斯特菌病 L. interrogans 引起的家畜传染病。原始宿主是啮齿类动物，鼠类可以终生携带病菌。特征症状包括发热、黄疸、黄斑、尿血；肝炎、肾炎；消化紊乱；怀孕动物可能发生流产。 b) 细菌抵抗力：在适宜条件下，螺旋体可以在外界环境中存活数月至数年。螺旋体抵抗力较弱，对温度敏感，在50°C下10分钟或60°C下5分钟内会被杀死。常规消毒剂可以迅速消灭螺旋体。

a) 易感动物：患病动物包括牛、马、山羊、绵羊、猪、狗、猫、野生动物、鼠类、兔子、人类等。

1.2. 病源和传播途径

b) 病源：带菌鼠类；患病家畜；被患病鼠类和家畜尿液污染的积水和土壤。

c) 传播途径

- 直接传播：通过消化道、受损皮肤和黏膜；口腔、眼睛黏膜以及交配。

- 间接传播：通过中间宿主如昆虫、虱子、苍蝇、蚊子、蜱虫等将患病家畜身上的病菌传给健康家畜。

a) 急性型

1.3. 临床症状

- 对于牛、山羊、绵羊：

+ 幼畜通常表现为急性型，初期症状为高热（40.5°C - 41°C）、厌食、尿血、呼吸困难由于肺充血、贫血、逐渐衰竭直至死亡。尿液呈黄色。

+ 成年牛、山羊的症状差异很大，难以诊断。母牛产奶量减少。牛奶常呈黄色，带有血丝或血块。乳房通常柔软松弛。

- 对于犬：潜伏期为4-12天，但可能短至2天。动物体温高达40°C - 41°C，临死前体温降至36°C - 36.5°C；精神萎靡、呕吐、颤抖、弓背、厌食、活动减少、舌头溃疡和坏死、腹泻、粪便中有血。

- 对于猪：主要发生在仔猪和母猪中。新生仔猪出现发热、抽搐、消瘦、虚弱等症状。母猪发生流产、异常厌食或食欲不振、疲倦、喜欢躲在角落里；肿胀、头部增大、眼睑紧闭；叫声微弱、沙哑或消失、毛发竖立；尿液呈黄色、粘稠，有时呈咖啡色，含有血液；黏膜和皮肤发黄，严重病例全身皮肤呈黄色；眼睛疼痛、红肿、有时失明；母猪流产后3-6周通常不再接受公猪，没有发情的表现。

b) 慢性型

家畜低热（39°C - 39.5°C），怀孕家畜可能出现流产、早产、不孕，如果产仔则幼仔虚弱；雄性家畜可能出现关节炎、睾丸积液、精液稀薄、畸形精子比例高。

家畜体温轻微升高至39°C-39.5°C，怀孕母畜出现流产、早产、不育现象，若产仔则新生仔畜虚弱；公畜出现关节炎、睾丸肿胀、精液稀薄、畸形精子比例高的情况。

e) 断奶仔猪和育肥猪：食欲减退或废绝，体温超过40°C，轻微咳嗽，毛发蓬乱；某些群体可能没有明显症状。

在患病家畜中，皮下组织联结处呈黄色；肺水肿，支气管和肺泡内积聚大量黄色液体；心脂呈黄色；膀胱充盈，黏膜严重出血，充满黄色、红色或深红色尿液，有时膀胱塌陷，无尿液；肝脏肿大，呈黄褐色，质地松软，坏死，淋巴细胞和大单核细胞浸润，胆管上皮细胞增生，胆管坏死，胆囊萎缩或膨胀，胆汁粘稠如麦芽糖；肠系膜淋巴结肿胀，水肿；病情严重时，肠系膜发生退化，形成黄色粘液性组织；肾脏颜色较淡或呈黄色，肿大，表面有白色坏死点或小出血点。对于流产的胎儿，肝脏上有钉状坏死点，体内液体呈黄色。对于病情严重的猪，在剖检时有焦臭味。

2. 通过疫苗预防和控制疾病

2.1. 地方兽医主管部门确定旧疫区、高风险区域，并具体指导疫苗接种工作。

2.2. 当疫情发生时，地方兽医主管部门应确定围堵疫源的接种对象和范围。

3. 监测螺旋体病

3.1. 应定期持续地对新引进动物、旧疫区和高风险地区（由地方兽医主管部门确定）进行临床监测。

3.2. 螺旋体病监测

a) 定期监测适用于种牛、种羊、奶羊、奶牛和种猪。检测样本为动物血液或血清，用于检查自然感染产生的抗体。

b) 疾病监测按照以下规定执行 附录02 随本通知发布。

3.3. 兽医主管部门应制定并提交有权机关审批主动防控螺旋体病计划，其中包括螺旋体病监测计划。

3.4. 在螺旋体病监测过程中，阳性动物应按相关规定处理。

4. 处理患病家畜

4.1. 患螺旋体病的动物应作如下处理：

a) 立即销毁因病死亡的动物。

b) 对于患病动物：隔离并根据兽医主管部门的指导进行治疗。对于病情严重且无法恢复健康的动物，必须销毁。

c) 同群健康动物应隔离观察病情发展。

4.2. 动物患病后，一旦检测结果为阳性或经地方兽医主管部门检查确认患病，应立即采取相应措施。

4.3. 销毁患病动物的处理方法参照相关规定 附件20 本通知附件中的规定。

5. 实验室诊断

5.1. 样品包括患病或死亡动物的血清，或患病动物的血液、尿液、肝、肾等。

5.2. 样品采集、包装和保存应遵循《中华人民共和国农业行业标准》QCVN 01-83:2011/BNNPTNT，该标准由农业部于2011年10月25日发布的第71号通知（2011年第71号令）中规定。样品应装入无菌密封瓶中，贴标签注明取样日期，冷藏保存在2°C至8°C之间，并尽快送至经认可的农业实验室。

5.3. 检测方法：按照《中华人民共和国国家标准》TCVN 8400-15:2011的规定程序进行螺旋体病诊断。

附录15

动物狂犬病防治指南
（随同2016年5月31日农业农村部第07/2016/TT-BNNPTNT号通知发布）

1. 狂犬病简介

1.1. 疾病概念

a) 狂犬病是由狂犬病毒引起的动物与人之间的传染病。这是一种急性热性传染病，主要影响温血动物。狂犬病毒属于弹状病毒科。 Lyssa 和 Vesiculo 属 Rhabdoviridae。被狂犬病毒感染的动物潜伏期长短不一，取决于物种、病毒毒力及咬伤部位。病毒进入体内后复制并向神经系统移动，破坏神经组织，导致狂躁行为直至死亡。动物的潜伏期可能从几天到几个月不等，最长可达数年，但在发病前10天内，病毒即可传染给人和其他动物。狂犬病毒在狗、猫及其他患病动物的唾液中含量丰富，即使在未出现临床症状时也是如此。

b) 狂犬病毒抵抗力弱，56°C下30分钟、60°C下5-10分钟、70°C下2分钟可灭活。狂犬病毒在阳光下和常用消毒剂（浓度2-5%）作用下会失去毒性。在4°C条件下，病毒可存活几周至一年，而在零度以下则可存活3至4年。狂犬病毒主要存在于宿主体内。

1.2. 病源和传播途径

a) 易感动物：温血动物，主要是狗、猫。

b) 传染源：主要传染源是狗（超过90%），家猫和野生动物如狼、野狗，此外还有猫、貂、狸、狐狸以及一些哺乳动物如熊猫、吸血蝙蝠、食虫蝙蝠。

c) 传播途径：病毒通过咬伤、舔舐伤口、抓伤、破损皮肤或黏膜传播。

1.3. 临床症状

a) 潜伏期：狂犬病潜伏期可从几天到几个月不等，大多数情况下，动物在感染病毒后的21至30天内发病。

b) 临床表现：通常分为狂暴型和麻痹型两种。实际上，许多患狂犬病的狗同时表现出这两种类型，初期表现为狂暴，随后转为抑制和瘫痪。

- 狂暴型：分为三个阶段

+ 前驱期：患狂犬病的狗表现出异常行为，如躲藏在阴暗角落，谨慎接近主人，或者相反，过分热情，偶尔发出无目的的叫声，或不安地跳跃，试图咬空气。

条| + 狂躁期：运动反射强烈刺激，对陌生人猛烈咬叫，主人呼唤时过分激动，轻微声响即跳起狂吠。被咬处发痒，狗舔或自咬、抓挠至毛脱落、出血。狗拒食，吞咽困难，发热，瞳孔散大，动物表现出口渴但无法吞咽；狗开始流口水，嘴角泡沫，显得焦躁不安、警惕、恐惧，乱咬，易惊吓，行走无目的，变得凶猛、狂躁（发病后2-3天）。动物离家出走且通常不归，沿途遇到任何陌生物都会咬啃、乱吃，攻击其他狗甚至人。

条| + 麻痹期：狗瘫痪，无法进食饮水，下颌和舌头麻痹导致下颌松弛、舌头外露，流涎，后肢瘫痪日益明显；从出现症状到死亡一般为3-7天，因呼吸肌麻痹及不能进食饮水而衰竭致死。

条| 狂犬病中狂躁型仅占约四分之一的病例，其余为哑型。

条| - 哑型：没有典型的狂犬病发作表现，仅表现为抑郁。动物可能部分肢体瘫痪，半身或后两腿瘫痪，通常是下颌肌肉麻痹，下颌松弛，舌头外露；流涎不断，但不会咬人或叫唤，只会喉咙发出低沉的声音。此过程进展时间为2-3天。

条| 总体而言，哑型比狂躁型发展更快，通常在2-3天内，因为病毒影响动物脊髓，导致循环和呼吸系统紊乱更早。

条| 猫患狂犬病较少，猫的狂犬病进程与狗相似，猫常躲藏于僻静处或发出叫声，显得焦躁不安如同发情期；当人触碰它时会猛烈咬伤，造成深伤口。

条| 1.4. 病理变化：狂犬病犬的病理变化不典型；仅见胃空或有异物。大脑海马角的组织学变化可见尼格里小体，可通过荧光显微镜检测。

条| 第二章 动物管理规定以预防狂犬病

条| 第二节 对养犬、猫者的管理规定

款| a) 必须向所在城镇居民委员会登记养犬；

款| b) 将狗拴住或关在家中；确保环境卫生，不影响周围居民。带狗外出时必须保证安全，通过给狗戴嘴套或拴绳并有人牵引；

款| c) 集中饲养狗必须符合兽医卫生条件，不得制造噪音干扰周围居民；

款| d) 执行按规定给狗、猫接种狂犬疫苗；

项| e) 承担流浪狗被捕获的所有费用，包括饲养和销毁费用。如果狗、猫咬伤他人，则养犬者必须按照法律规定赔偿物质损失。

条| 第二节 对城镇居民委员会的规定

款| a) 建立养犬登记簿，包括以下信息：

项| - 养犬者的姓名和地址；

项| - 养犬数量；

项| - 接种狂犬疫苗日期。

款| b) 每年在接种前进行调查统计，更新养犬信息；

款| c) 制定具体措施捕捉公共区域的流浪狗；成立专门队伍捕捉流浪狗和疑似狂犬病动物；在媒体上公布临时收容所位置以便养犬者认领；对违反规定的养犬者采取行政处罚措施；在发布通知48小时后无人认领的情况下决定处理方式；

款| d) 协同地方兽医管理部门组织专门队伍培训捕捉流浪狗和疑似狂犬病动物的技能；

项| e) 协同卫生部门组织专门队伍成员接种狂犬疫苗。

条| 第三章 强制性疫苗接种

条| 第一节 接种对象：狗、猫。

条| 第二节 接种时间

款| a) 每年开展春季（3-4月）集中接种活动。此外，每月需为新出生或免疫保护期已过的狗、猫补充接种；

款| b) 接种剂量和方法按疫苗生产商指导进行。

条| 第三节 接种范围：由地方兽医管理部门确定的狗、猫群体，确保接种率达到至少70%。

条| 第四节 城镇居民委员会负责协同地方兽医管理部门组织本地区狗、猫的狂犬疫苗接种工作。在接种前七天和接种期间，每天通过媒体向社区通报接种地点和日期。

条| 第五节 地方兽医管理部门具体指导本地区的狂犬疫苗接种工作，执行接种并监督接种情况，向完成接种的狗、猫主人颁发接种证明。

条| 第四章 疫点紧急处置

条| 第一节 根据《动物防疫法》第二十六条的规定，有权机构宣布疫情。

条| 第二节 紧急接种隔离疫区

款| a) 对疫区及其相邻乡镇的所有健康狗、猫进行紧急接种；

款| b) 动员当地力量协助接种；直接参与接种人员必须是兽医或经过狂犬病接种培训的人员；

款| c) 地方兽医管理部门指导、管理和监督接种；

款| d) 城镇居民委员会组织对狗、猫进行紧急接种以隔离疫区。

4.3. 各级人民政府负责执行《动物防疫法》第九条规定的任务。有关组织和个人负责按照《动物防疫法》第二十五条、第二十七条、第二十八条、第二十九条和第三十条的规定采取预防和控制疫情的措施。

4.4. 参与处理狂犬病疫点的人必须使用适当的个人防护装备（包括护目镜、医用口罩、手套、靴子和防护服），按照卫生部门的指导进行操作。

5. 监测狂犬病

5.1. 临床监测是早期发现狂犬病病例的主要手段。

5.2. 主要监测对象是狂犬病老疫区内的家犬群，高风险地区以及被怀疑患有狂犬病并导致人类因狂犬病发作而死亡的家犬所在区域。

5.3. 宠物主人有责任经常观察和监控家庭中的家犬和家猫，如果发现这些动物无缘无故咬人或攻击其他动物，则必须立即隔离并向当地政府部门或最近的专业畜牧兽医管理机构报告。 [48]地方政府的专业兽医管理部门确定老疫区和高风险地区，并与卫生部门的相关职能机构合作，制定、提交上级审批并实施本地区的狂犬病监测计划。

6. 当发生狂犬病疫点时对动物的处理

6.1. 对于患有狂犬病或疑似患有狂犬病的动物，应按以下方式进行处理：

a) 强制销毁死亡的动物和患有狂犬病的动物；

b) 鼓励销毁疑似患有狂犬病的家犬和家猫；如不销毁则需隔离观察14天，如出现狂犬病症状则必须按规定销毁；

c) 鼓励销毁未接种狂犬疫苗但已接触过患病家犬和家猫的家犬和家猫；如不销毁则需隔离观察14天，如出现狂犬病症状则必须按规定销毁；

d) 无缘无故咬伤人的家犬和家猫必须隔离观察14天，如出现狂犬病症状则必须按规定销毁。

6.2. 在狂犬病疫区内的健康家犬和家猫必须在疫期期间被关养。

6.3. 动物患病的处理应在检测结果呈阳性或地方专业兽医管理部门检查确认后立即进行。

6.4. 按照相关指南，对患有狂犬病的动物进行销毁处理。

7. 疾病诊断和检测 附件20 本通知附件中的规定。

7.1. 样品类型：患病或死亡的家犬和家猫的头部。

7.2. 样品采集技术

a) 进行狂犬病样品检测的人员必须穿戴个人防护装备，包括厚手套或三层手套、护目镜、医用口罩、围裙和橡胶靴；

b) 将家犬和家猫尸体的头部固定，在第一颈椎处切下头部。

7.3. 包装和保存：用三层塑料袋包裹并放入带有冰块的保温箱中保存；贴上标签，注明所取样品信息。立即将样品送至经有权机关认可的实验室。样品须附带样品送检单，详细记录病史、症状及流行病学特征。若未能立即送检，则应存放在冰箱冷藏室（2°C至8°C）最多48小时。

7.4. 兽医局

应具体指导样品采集和狂犬病诊断检测程序。[49] 附录16

新城疫防控指南

1. 新城疫简介
（随同2016年5月31日农业农村部第07/2016/TT-BNNPTNT号通知发布）

a) 新城疫（Newcastle）是一种危害家禽（鸡和其他鸟类）的严重传染病，所有年龄段的家禽都可能感染此病，通常与其他家禽疾病并发，导致高死亡率和重大经济损失。新城疫首次于1926年在英国东北部的新城堡市被发现，现已遍布全球各大洲，包括越南。

1.1. 病症概念

b) 新城疫由副黏病毒科的鹅源病毒属（Avulavirus）引起。新城疫病毒具有单链RNA基因组结构，其基因组包含约16000个核苷酸。该病毒在宿主细胞质内复制。c) 根据临床症状，新城疫可分为四种主要类型，包括高度致死性内脏型（Viscerotropic velogenic）、高度致死性神经型（Neurotropic velogenic）、中度致死性（Mesogenic）和低致死性（Lentogenic）。高致死性新城疫病毒可在家禽出现临床症状之前迅速致死。未经疫苗保护的家禽数量一旦感染，可能会全部死亡。d) 病毒抵抗力：新城疫病毒在高温下容易被消灭，例如在70°C下30分钟、75°C下5分钟或80°C下1分钟即可灭活。在碱性或酸性环境中或直接暴露于阳光下，病毒容易被破坏。在低温条件下，病毒可以在有机物质如粪便、排泄物或患病家禽的羽毛中存活数周。常规消毒剂可以轻易杀死病毒。

1.2. 病原体来源和传播途径 a) 易感物种：各种类型的鸡和鹌鹑。，科 b) 传播途径 - 直接传播：新城疫病毒通常通过患病家禽与健康家禽之间的直接接触传播。病毒可通过患病家禽的粪便、眼鼻口分泌物或呼吸排出。

- 间接传播：病毒可以通过患病家禽的尸体、蛋壳、养殖工具、饲料饮水、养殖废弃物、携带病毒的饲养者靴子或衣物等途径传播。 病程潜伏期：平均为5至6天，但可从2至15天不等。病情程度取决于多种因素，如病毒株的毒性、易感物种、年龄和免疫力。主要临床症状包括：a) 轻度病症，呼吸道症状：常见症状包括打喷嚏、呼吸困难、咳嗽、流鼻涕、眼部和颈部肿胀、腹泻，粪便呈白色或淡绿色。中等毒力型(中等毒力型)和低毒力型(低毒力型)。高毒力新城疫病毒可在家禽未出现临床症状时迅速致死。未接种疫苗的家禽数量可能会在短时间内全部死亡。

d) 病毒抵抗力：新城疫病毒在高温下容易被消灭，在70°C下30分钟、75°C下5分钟、80°C下1分钟即可灭活。在碱性或酸性环境中或直接暴露在阳光下，病毒容易被破坏。在低温条件下，病毒可以在有机物质如粪便、排泄物或患病家禽的羽毛上存活数周。常用的消毒剂可以轻易杀死病毒。

1.2. 病原及传播途径 a) 感染动物：各种类型的鸡、鹌鹑。

b) 传播途径

- 直接传播：尼瓦尔病毒通常通过患病家禽与健康家禽之间的直接接触传播。病毒通过患病家禽的粪便、眼鼻口分泌物或呼吸排出。

- 间接传播：病毒可以通过病死家禽尸体、蛋壳、养殖工具、饲料饮水、养殖废弃物、携带病毒的养殖人员的靴子或衣物传播。

1.3. 临床症状

潜伏期：平均潜伏期为5至6天，但可能在2至15天之间变化。

病情程度取决于多种因素，如致病株的毒力、感染种类、年龄和抵抗力。主要临床症状包括：

a) 轻型病例，呼吸道型：常见症状包括打喷嚏、呼吸困难、咳嗽、流鼻涕、眼部和颈部组织肿胀、腹泻、白色或灰白色的粪便。

b)重症病状：常见神经衰弱、体质虚弱、肌肉震颤、翅膀下垂、头部和颈部歪斜、旋转、后肢瘫痪、全身瘫痪、产蛋减少、蛋壳变薄、突然死亡等症状；死亡率可高达100%。

e) 断奶仔猪和育肥猪：食欲减退或废绝，体温超过40°C，轻微咳嗽，毛发蓬乱；某些群体可能没有明显症状。

气囊炎性增厚混浊，气管炎症及出血，腺胃、肠道和肠系膜淋巴结出现坏死斑块；腺胃出血点集中在消化腺导管开口周围；输卵管出现水肿、出血或退化现象。

2. 强制免疫接种

2.1.强制免疫对象：各类鸡、鹌鹑；

a) 集约化养鸡场、集中饲养鸡和鹌鹑的场所， 但根据本通知第4条第2款的规定可免于接种的情况除外。 第4条第2款.

b) 家庭散养家禽：由当地兽医主管部门确定的鸡和鹌鹑；

2.2.免疫范围：旧疫区、高风险地区，由当地兽医主管部门确定。

2.3. 接种时间

a) 根据养殖流程和定期补充接种计划，对新引进的家禽、免疫保护期结束的家禽进行接种，或按照地方兽医主管部门的指导进行；

b) 根据疫苗生产厂家的指导，确定疫苗剂量和注射或滴鼻途径。

2.4.根据养殖条件、气候特点、各地区和区域特征，当地兽医主管部门应制定并组织实施适合的疫苗免疫计划，确保效果。

3. 当发生疫情时紧急使用疫苗

3.1. 组织在疫情发生的村、居民点对家禽进行疫苗接种；同时对未发生疫情但与疫区相邻的村、居民点实施疫苗包围圈，从外围向内推进。

3.2. 动员当地力量支持接种工作；直接参与接种人员必须是兽医工作人员或经过接种培训的人员。

3.3. 当地兽医主管部门负责指导、管理和监督疫苗免疫工作。

4. 尼卡特森病监测

4.1. 必须定期持续进行临床监测，特别是新引进的家禽、旧疫区内的家禽以及高风险地区的家禽。

4.2. 病毒流行监测：采集咽喉拭子、泄殖腔拭子、新鲜粪便样本和病料样本，以监测尼卡特森病毒的流行情况。

4.3. 免疫后监测（主要适用于种鸡场）

a) 接种后监测以评估接种效果和家禽群体的免疫反应；

b) 采集血清样本进行免疫保护抗体检测。c) 采样时间：自最近一次免疫接种后21天。

4.4. 当地兽医主管部门应制定并提交上级审批主动防控尼卡特森病的计划，其中包括尼卡特森病监测计划。病毒流行监测和免疫后监测按照相关规定执行。 附录02 随本通知发布。

5. 患病家禽的处理

5.1. 对感染尼卡特森病的家禽进行如下处理：

a) Tiêu hủy ngay gia cầm chết, gia cầm mắc bệnh; cách ly gia cầm khỏe mạnh trong cùng đàn để chăm sóc nuôi dưỡng;

b) Khuyến khích giết mổ tiêu thụ tại chỗ đối với gia cầm khỏe mạnh trong cùng đàn với gia cầm mắc bệnh, trường hợp không giết mổ phải nuôi cách ly để theo dõi.

5.2. Việc xử lý gia cầm mắc bệnh phải được thực hiện ngay khi có kết quả xét nghiệm dương tính với bệnh Niu-cát-xơn hoặc được cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương kiểm tra, xác minh và kết luận gia cầm bị mắc bệnh Niu-cát-xơn.

5.3. Việc xử lý tiêu hủy gia cầm mắc bệnh theo hướng dẫn tại Phụ lục 06 được ban hành kèm theo Thông tư này.

6. Chẩn đoán xét nghiệm bệnh

6.1. Mẫu bệnh phẩm dùng để phát hiện mầm bệnh Niu-cát-xơn là dịch ngoáy hầu họng, dịch ngoáy ổ nhớp, mẫu phân tươi, đầu, cơ quan nội tạng của gia cầm mắc bệnh hoặc nguyên con gia cầm mắc bệnh.

6.2. Mẫu bệnh phẩm phải được lấy, bao gói và bảo quản theo Quy chuẩn Việt Nam QCVN 01 - 83: 2011/BNNPTNT được ban hành theo Thông tư số 71/2011/TT-BNNPTNT ngày 25 tháng 10 năm 2011 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn; bảo quản ở nhiệt độ mát từ 2°C đến 8°C và chuyển ngay về phòng thử nghiệm nông nghiệp được cơ quan có thẩm quyền công nhận.

6.3. Bệnh Niu-cát-xơn cần được chẩn đoán phân biệt với các bệnh gia cầm khác như cúm gia cầm, CRD, viêm thanh khí quản, viêm phế quản truyền nhiễm, nấm do Mycoplasma, đậu gia cầm (thể bạch hầu), hội chứng giảm đẻ (EDS-76).

6.4. Phương pháp xét nghiệm: Thực hiện theo quy trình chẩn đoán bệnh Niu-cát-xơn quy định tại Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 8400-4: 2011.

PHỤ LỤC 17

HƯỚNG DẪN PHÒNG, CHỐNG BỆNH LIÊN CẦU KHUẨN LỢN
(Ban hành kèm theo Thông tư số 07/2016/TT-BNNPTNT ngày 31 tháng 5 năm 2016 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn)

1. Giới thiệu về bệnh Liên cầu khuẩn lợn

1.1. Khái niệm bệnh

a) Bệnh Liên cầu khuẩn lợn (Streptoccocus suis) là bệnh lây truyền giữa động vật và người. Ở lợn, bệnh do vi khuẩn Streptoccocus suis (Str. suis) gây ra. Đặc trưng lâm sàng của bệnh là nhiễm trùng huyết, viêm màng não, viêm khớp và viêm phế quản phổi. Có hai típ gây bệnh là Str. suis típ 1 và Str. suis típ 2. Vi khuẩn Str. suis típ 2 có khả năng gây bệnh cho người. Vi khuẩn Str. suis típ 2 còn gây ra nhiều ổ dịch viêm màng não ở lợn con 10-14 ngày sau cai sữa. Gần đây, bệnh hay xảy ra ở lợn sau cai sữa chăn nuôi tập trung với mật độ cao. Nhiều trường hợp bệnh xảy ra đối với lợn sau cai sữa và lợn vỗ béo do liên quan đến yếu tố stress như vận chuyển, xáo trộn đàn, mật độ quá cao và không đủ thông gió.

b) Sức đề kháng của vi khuẩn: Vi khuẩn Str.suis có thể tồn tại lâu trong phân, nước, rác; có thể sống trong phân ở nhiệt độ 0°C tới 104 ngày, ở 9°C trong 10 ngày, ở 22°C đến 25°C trong 8 ngày. Vi khuẩn bị vô hoạt nhanh chóng bằng các thuốc sát trùng dùng phổ biến ở các trại chăn nuôi, nước xà phòng nồng độ 1/500 có thể diệt vi khuẩn trong vòng 1 phút. Vi khuẩn có thể sống trong xác lợn chết ở 40°C trong 6 tuần.

1.2. Nguồn bệnh và đường truyền lây

a) Loài mắc: Lợn ở mọi lứa tuổi đều có thể mắc bệnh, hay gặp nhất là lợn con từ 5 đến 10 tuần tuổi.

b) Nguồn bệnh: Phân, sản phẩm của lợn sau giết mổ, đường sinh dục của lợn cái mắc bệnh có chứa vi khuẩn.

c) Đường truyền lây

- Bệnh lây lan trong đàn do tiếp xúc giữa lợn khỏe và lợn bệnh. Lợn mẹ bị bệnh truyền sang con. Bệnh còn có thể lây qua đường hô hấp, đây là đường lây truyền có ý nghĩa quan trọng do số lượng vi khuẩn trong môi trường rất lớn. Ngoài ra bệnh còn có thể lây truyền qua dụng cụ chăn nuôi và một số nhân tố trung gian như ruồi, một số loài chim và vật mang khác.

- Vi khuẩn khu trú ở đường hô hấp trên của lợn khỏe mạnh, các hốc của hạch amidan, sau đó xâm nhập vào hệ tuần hoàn và gây bệnh. Lợn con thường bị chết do nhiễm trùng máu cấp tính, lợn lớn hơn thì vi khuẩn có thể khu trú ở các xoang hoạt dịch, nội tâm mạc, mắt, màng não. Thời gian nhiễm khuẩn huyết là giai đoạn quan trọng trong quá trình phát sinh viêm màng não do Str. suis (típ 2). Những mẫu vi khuẩn Str. suis (típ 2) gây bệnh phân lập được là loại có vỏ bọc và đề kháng khá cao với thực bào. Vi khuẩn có thể sống và nhân lên trong đại thực bào, có thể xâm nhập vào dịch não tủy thông qua bạch cầu đơn nhân di chuyển qua lưới mao mạch.

1.3. Triệu chứng lâm sàng

a) Lợn 2 đến 6 tuần tuổi thường mắc bệnh thể viêm màng não và viêm khớp xảy ra riêng rẽ hoặc kết hợp; lợn con bị nhiễm trong cùng một ô chuồng thường mắc bệnh nặng hơn. Con vật sốt cao, thường sốt tới 42,5°C. Bỏ ăn, sưng hầu, mệt mỏi, ủ rũ, khó nuốt và cơ thể suy sụp. Giai đoạn đầu của bệnh, con vật có triệu chứng thần kinh, co giật cơ, mất cân bằng, hoạt động khó khăn, đi lại loạng choạng, xiêu vẹo, bước đi cứng nhắc, tai xuôi ép về phía thân, nằm nghiêng một bên, chân đạp bơi chèo rồi chết. Mắt có thể bị mù, co giật cầu mắt. Một số trường hợp viêm rốn, viêm nội tâm mạc.

b) Trong các đợt dịch viêm màng não do Str. suis (típ 2), có một hoặc nhiều con có biểu hiện chết đột ngột mà không có triệu chứng của bệnh, những con còn sống đi lại loạng choạng hoặc không đứng được. Ngoài ra còn thấy viêm van tim ở lợn 13 tuần tuổi nuôi vỗ béo ở trại lợn đã từng có bệnh viêm màng não do Str.suis.

Vi khuẩn có thể nuôi cấy từ dịch khớp, dịch não tủy, máu, mô não, phổi, mẫu swab đường hô hấp trên và từ hạch amidan của lợn khỏe.

1.4. Bệnh tích

Lợn chết do Str. suis (típ 2) có bệnh tích đại thể và vi thể bao gồm bại huyết, viêm khớp, viêm phổi và màng phổi xuất huyết hoặc viêm tơ huyết, viêm màng não mủ, viêm cơ tim thoái hóa xuất huyết, viêm van tim hai lá, viêm nội tâm mạc hóa mủ, ngoài ra còn viêm âm đạo và sảy thai. Trong trường hợp viêm màng não, dịch não tủy bị đục, xung huyết và viêm màng não tích tụ thể trắng, ổ mủ ở vùng dưới nhện. Hầu hết các trường hợp lưới võng mạc nội mô bị ảnh hưởng nặng, các mạch máu ở tâm thất, não và tủy sống bị tắc nghẽn do dịch thẩm xuất, nhiều khi gây ra phù não. Mô thần kinh của tủy sống, tiểu não và cuống não có thể bị thoái hóa dạng lỏng.

2. Phòng bệnh bằng vắc-xin

Hiện chưa có vắc-xin phòng bệnh Liên cầu khuẩn lợn, biện pháp phòng bệnh chủ yếu là vệ sinh thú y, chăm sóc, nuôi dưỡng và quản lý đàn.

3. Giám sát bệnh Liên cầu khuẩn lợn (típ 2)

3.1. Đối tượng giám sát bệnh định kỳ: Lợn nái, đực giống do cơ quan quản lý chuyên ngành thú y xác định.

3.2. Chủ yếu là giám sát lâm sàng và lấy mẫu dịch ngoáy mũi hoặc amidan để phân lập vi khuẩn; lấy mẫu hạch, phủ tạng (tim, phổi, gan, lách), máu, não, khớp và dịch rỉ viêm của lợn bị chết nghi do mắc bệnh Liên cầu khuẩn để giám sát vi khuẩn.

3.3. Khi phát hiện có vi khuẩn Liên cầu khuẩn lợn (típ 2) phải báo ngay cho cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương để tiến hành xác minh, truy xuất nguồn gốc lợn và giám sát bổ sung.

3.4. Cơ quan quản lý chuyên ngành thú y xây dựng, trình cấp có thẩm quyền phê duyệt Kế hoạch giám sát bệnh Liên cầu khuẩn lợn (típ 2). Việc giám sát được thực hiện theo hướng dẫn tại Phụ lục 02 ban hành kèm theo Thông tư này.

4. Xử lý lợn mắc bệnh

4.1. Lợn bị mắc bệnh Liên cầu khuẩn lợn (típ 2) được xử lý như sau:

a) Tiêu hủy lợn chết; cách ly, điều trị đối với lợn mắc bệnh theo hướng dẫn của chuyên môn thú y.

b) Khuyến khích giết mổ đối với lợn khỏe mạnh trong cùng ô chuồng với lợn mắc bệnh Liên cầu khuẩn lợn (típ 2), trường hợp không giết mổ phải nuôi cách ly để theo dõi.

4.2. Việc xử lý lợn mắc bệnh phải được thực hiện ngay khi có kết quả xét nghiệm dương tính với Liên cầu khuẩn lợn (típ 2).

4.3. Việc xử lý tiêu hủy lợn mắc bệnh theo hướng dẫn tại Phụ lục 06 được ban hành kèm theo Thông tư này.

5. Chẩn đoán xét nghiệm bệnh

5.1. Mẫu bệnh phẩm là các phủ tạng (tim, phổi, gan, lách), máu (thể nhiễm trùng huyết), não, khớp và dịch rỉ viêm của lợn nghi mắc bệnh.

5.2. Mẫu bệnh phẩm phải được lấy, bao gói và bảo quản theo Quy chuẩn Việt Nam QCVN 01 - 83: 2011/BNNPTNT được ban hành theo Thông tư số 71/2011/TT-BNNPTNT ngày 25 tháng 10 năm 2011 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn; bảo quản ở nhiệt độ mát từ 2°C đến 8°C và chuyển ngay về phòng thử nghiệm nông nghiệp được cơ quan có thẩm quyền công nhận.

5.3. Phương pháp xét nghiệm: Thực hiện theo quy trình chẩn đoán bệnh Liên cầu khuẩn lợn quy định tại Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 8400-2:2010.

PHỤ LỤC 18

HƯỚNG DẪN PHÒNG, CHỐNG BỆNH GIUN XOẮN
(Ban hành kèm theo Thông tư số 07/2016/TT-BNNPTNT ngày 31 tháng 5 năm 2016 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn)

1. Giới thiệu về bệnh Giun xoắn (còn gọi là bệnh Giun bao)

1.1. Khái niệm bệnh

a) Bệnh Giun xoắn (Trichinelliasis) là một bệnh chung giữa lợn, lợn rừng, chó, chuột và người. Bệnh phân bố rộng ở hầu hết các nước trên thế giới. Bệnh gây ra do loài giun tròn Trichinella spiralis ký sinh ở ruột non của lợn và ấu trùng ký sinh ở cơ và tổ chức của lợn. Ấu trùng giun xoắn ký sinh tại các tổ chức cơ, được bọc bởi màng bao tạo thành kén (giun bao). Màng kén của ấu trùng có 2 lớp, màu trong, hình bầu dục hoặc hình tròn tùy loại vật chủ khác nhau.

b) Sức đề kháng: Ấu trùng giun xoắn có khả năng tồn tại ở môi trường bên ngoài; ở trong kén, ấu trùng giun xoắn có sức đề kháng rất cao; trong thịt súc vật đã thối rửa, ấu trùng có thể sống được từ 2 đến 5 tháng trong kén. Nếu ra khỏi kén, ấu trùng sẽ chết nhanh chóng ở nhiệt độ 45°C đến 70°C. Ở nhiệt độ - 20°C, ấu trùng chết sau 20 ngày.

1.2. Nguồn bệnh và đường truyền lây

a) Loài mắc: Lợn, lợn rừng, chó, mèo, hổ, báo, cầy, chuột và người ở các lứa tuổi đều có thể nhiễm giun xoắn nếu như ăn phải nang kén của ấu trùng giun xoắn còn sống có trong thịt lợn, thịt thú rừng, sản phẩm thịt chưa qua chế biến kỹ như nem, chạo, thịt hun khói.

b) Nguồn bệnh: Thịt lợn, thịt thú rừng, sản phẩm thịt chưa qua chế biến kỹ như nem, chạo, thịt hun khói có mang nang kén của ấu trùng giun xoắn còn sống.

c) Đường truyền lây

Bệnh lây truyền qua đường tiêu hóa do ăn phải kén giun xoắn trong thịt, phân của động vật mắc bệnh. Người, lợn, chó, chuột ăn phải thịt có ấu trùng giun xoắn không nấu chín như nem chua, chạo, thịt tai thì ấu trùng vào đến ruột sẽ chui ra khỏi bao kén, phát triển thành giun trưởng thành. Lợn, chó, chuột và người vừa là vật chủ trung gian khi mang nang kén của giun xoắn, vừa là vật chủ cuối cùng khi có giun xoắn trưởng thành ký sinh trong ruột non.

1.3. Triệu chứng lâm sàng

Giun xoắn trưởng thành ký sinh trong ruột, chui vào niêm mạc, khi sinh sản gây tổn thương niêm mạc làm cho vật chủ đau bụng dữ dội, kích thích nhu động dạ dày, ruột làm cho vật chủ nôn mửa, ỉa chảy. Có thể có viêm ruột cấp. Giun xoắn trong quá trình ký sinh tiết ra độc tố, kích thích thần kinh trung ương và kích thích niêm mạc ruột, làm cho quá trình viêm ruột trầm trọng thêm. Ấu trùng giun xoắn tạo thành các nang kén trong cơ, chèn ép và gây tắc các mạch máu nhỏ, gây các u máu nhỏ chèn ép thần kinh vận động, gây liệt cơ. Nếu giun xoắn có ở não sẽ gây ra trạng thái bại liệt cho động vật hoặc người bị nhiễm giun xoắn. Các trường hợp nặng thường gây tử vong cho động vật và người.

1.4. Bệnh tích

a) Giun xoắn trưởng thành ký sinh ở niêm mạc ruột gây tổn thương niêm mạc ruột và gây viêm ruột cấp, làm bong tróc niêm mạc.

b) Ấu trùng giun xoắn ký sinh ở các tổ chức cơ, tạo ra các nang kén, gây chèn ép mạch máu và tắc mạch máu, gây chèn ép thần kinh vận động có thể làm liệt từng bộ phận trong cơ thể.

2. Phòng bệnh

2.1. Áp dụng các biện pháp vệ sinh phòng bệnh là chủ yếu.

2.2. Không nuôi lợn thả rông và định kỳ tẩy giun theo hướng dẫn của cơ quan quản lý chuyên ngành thú y.

2.3. Diệt loại gặm nhấm xung quanh chuồng nuôi lợn.

2.4. Xử lý phân gia súc để tiêu diệt Giun xoắn.

3. Giám sát bệnh Giun xoắn

3.1. Chủ yếu là giám sát lâm sàng, đặc biệt đối với lợn mới nuôi, lợn trong vùng có ổ dịch cũ, vùng có nguy cơ cao có dấu hiệu của bệnh.

3.2. Lấy mẫu cơ hoành để giám sát bệnh tại các cơ sở giết mổ lợn hoặc lấy huyết thanh lợn để xét nghiệm kháng thể do nhiễm bệnh tự nhiên trong vùng có ổ dịch cũ, khu vực có nguy cơ cao do cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương xác định.

3.3. Cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương xây dựng, trình cấp có thẩm quyền phê duyệt Kế hoạch giám sát bệnh Giun xoắn trong vùng có ổ dịch cũ, khu vực có nguy cơ cao. Việc giám sát được thực hiện theo hướng dẫn tại Phụ lục 02 ban hành kèm theo Thông tư này.

4. Xử lý động vật mắc bệnh

4.1. Động vật bị mắc bệnh Giun xoắn được xử lý như sau:

a) Tiêu hủy bắt buộc động vật chết, động vật mắc bệnh Giun xoắn;

b) Gia súc nghi mắc bệnh Giun xoắn phải giết mổ bắt buộc hoặc nuôi cách ly để theo dõi.

c) Khuyến khích giết mổ đối với gia súc khỏe mạnh trong cùng đàn với gia súc mắc bệnh Giun xoắn, trường hợp không giết mổ phải nuôi cách ly để theo dõi.

4.2. Việc xử lý động vật mắc bệnh phải được thực hiện ngay khi có kết quả xét nghiệm dương tính với bệnh Giun xoắn hoặc được cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương kiểm tra, xác minh và kết luận mắc bệnh Giun xoắn.

4.3. Việc xử lý động vật mắc bệnh theo hướng dẫn tại Phụ lục 06 được ban hành kèm theo Thông tư này.

5. Chẩn đoán xét nghiệm bệnh

5.1. Mẫu bệnh phẩm là cơ hoành, cơ thăn, cơ mông hoặc mẫu huyết thanh.

5.2. Mẫu bệnh phẩm phải được lấy, bao gói và bảo quản theo Quy chuẩn Việt Nam QCVN 01 - 83: 2011/BNNPTNT được ban hành theo Thông tư số 71/2011/TT-BNNPTNT ngày 25 tháng 10 năm 2011 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn; bảo quản ở nhiệt độ mát từ 2°C đến 8°C và chuyển ngay về phòng thử nghiệm nông nghiệp được cơ quan có thẩm quyền công nhận.

5.3. Phương pháp xét nghiệm: Thực hiện theo quy trình chẩn đoán bệnh Giun xoắn quy định tại Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 8400-3:2010.

PHỤ LỤC 19

HƯỚNG DẪN PHÒNG, CHỐNG BỆNH LAO BÒ
(Ban hành kèm theo Thông tư số 07/2016/TT-BNNPTNT ngày 31 tháng 5 năm 2016 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn)

1. Giới thiệu về bệnh Lao

1.1. Khái niệm bệnh

a) Bệnh Lao (Tuberculosis) là một bệnh truyền nhiễm mạn tính của nhiều loài động vật và người gây ra do trực khuẩn lao Mycobacterium tuberculosis. Khi động vật mắc bệnh, trong phủ tạng thường có những hạt viêm đặc biệt gọi là hạt lao. Vi khuẩn lao có 3 típ như sau:

- Típ gây bệnh lao ở người: Mycobacterium tuberculosis gây bệnh lao ở người nhưng cũng có thể gây bệnh lao cho bò, chó, mèo.

- Típ gây bệnh lao cho bò: Mycobacterium bovis gây bệnh lao cho bò nhưng cũng có thể gây bệnh cho người, lợn, chó, mèo.

- Típ gây bệnh lao cho loài chim: Mycobacterium avium gây bệnh lao cho loài chim nói chung và gia cầm; vi khuẩn cũng có thể gây bệnh cho người và lợn, bò ít mẫn cảm hơn.

b) Sức đề kháng của vi khuẩn: Vi khuẩn có thể sống được 1 tháng trong đờm dãi ẩm, sống được nhiều tuần trong sữa, 6 tháng trong phân gia súc khô. Vi khuẩn mẫn cảm với tia tử ngoại và nhiệt độ; ánh sáng mặt trời tiêu diệt vi khuẩn trong 8 giờ; các chất sát trùng như phoóc-môn 10%, xút 2% và vôi bột dễ dàng tiêu diệt vi khuẩn.

1.2. Nguồn bệnh và đường truyền lây

a) Loài mắc: Trong tự nhiên các loài gia súc, gia cầm, thú rừng, chim trời và người đều mắc bệnh. Tuy nhiên mỗi loài động vật lại mẫn cảm với một trong 03 típ vi khuẩn lao khác nhau: lao người, lao bò và lao gia cầm. Động vật non thường mẫn cảm hơn động vật trưởng thành.

b) Nguồn bệnh: Trong cơ thể động vật mắc bệnh, máu, sữa và các tổ chức bị lao đều có mầm bệnh. Nếu lao ở phổi và đường tiêu hóa, thì nước mũi, nước bọt, phân chứa nhiều mầm bệnh.

c) Đường lây truyền: Bệnh có thể lây trực tiếp từ con ốm sang con khỏe và lây gián tiếp qua các nhân tố trung gian. Thông thường vi khuẩn xâm nhập vào cơ thể qua các đường sau:

- Đường hô hấp: Vi khuẩn từ cơ thể bệnh bài xuất ra ngoài qua nước bọt do ho, hắt hơi, khạc nhổ... hoặc theo phân. Khi phân và đờm khô, mầm bệnh dính vào hạt bụi lơ lửng trong không khí. Động vật khỏe hít phải sẽ bị lây bệnh.

- Đường tiêu hóa: Phổ biến nhất là bê và lợn. Bê bú sữa mẹ có bệnh lao sẽ bị lây bệnh. Nếu thức ăn, nước uống bị ô nhiễm mầm bệnh, động vật khỏe ăn phải sẽ bị lây bệnh.

Ngoài ra bệnh có thể lấy qua núm nhau, qua đường sinh dục.

1.3. Triệu chứng lâm sàng, bệnh tích

a) Triệu chứng lâm sàng: Lao bò thường thấy ở những thể sau:

- Lao phối: Thể này hay gặp. Biểu hiện rõ nhất là ho, lúc đầu là ho khan, sau ho ướt, ho từng cơn. Con vật thường phát ho khi gõ lồng ngực, bị đuổi chạy, uống nước lạnh, nằm xuống hay đứng lên. Khi ho đờm bắn ra nhưng con vật lại nuốt vào; đờm có thể lẫn mủ, máu; đôi khi thấy máu chảy ra ở lỗ mũi. Bò gầy yếu, lông dựng, da khô, uể oải, ăn ít, thở khó ngày càng tăng. Nghe và gõ vùng phổi có âm đục phân tán, âm bùng hơi và âm ran ướt hay âm kim khí.

- Lao hạch: Thể này khá phổ biến. Nếu lao ở phổi thì hạch cũng bị lao. Hạch bị sưng thành những cục cứng, có khi sờ thấy lổn nhổn. Các hạch hay bị lao là hạch dưới hàm, hạch tuyến nước bọt, hạch trước vai, hạch trước đùi và hạch ruột.

- Lao vú: Tùy mức độ bệnh mà bầu vú hoặc núm vú có thể bị biến dạng. Sờ vào cảm thấy những hạt lao lổn nhổn, hạch vú sưng to, cứng nổi cục. Sản lượng sữa giảm rõ rệt.

- Lao đường tiêu hóa: Phổ biến ở ruột, gan. Gia súc ỉa chảy liên miên, gầy yếu, có chướng hơi nhẹ và rối loạn tiêu hóa.

b) Bệnh tích: thường có 3 dạng: hạt lao, khối tăng sinh thượng bì và đám viêm bã đậu.

- Hạt lao: Tùy theo giai đoạn phát triển của bệnh mà biểu hiện hạt lao khác nhau. Các hạt lao thấy rõ ở phổi, hạch màng treo ruột; lúc đầu hạt nhỏ và cứng gọi là lao hạt kê. Ở phổi có giới hạn rõ, màu xám, khó bóc; nếu hạt nhiều, nắn phổi sẽ có cảm giác như phổi bị trộn cát; cắt có tiếng kêu lạo xạo. Hạt lao này gọi là hạt xám. Các hạt xám lớn dần bằng hạt đậu xanh, hạt ngô, thân bị thoái hóa thành bã đậu màu vàng nên gọi là hạt vàng. Các hạt trên to lên và vỡ ra, những hạt không vỡ thì tổ chức tăng sinh bao bọc lại gọi là hạt xơ.

- Khối tăng sinh thượng bì: Hạt xơ tăng sinh mạnh có khi to bằng hạt dẻ, quả ổi, bị bã đậu hóa hoặc can-xi hóa.

- Đám viêm bã đậu: Ở giai đoạn sau các hạt lao vỡ ra biến tổ chức lao đó thành đám viêm bã đậu, nát, thẩm dịch.

2. Phòng bệnh bằng vắc-xin

Hiện nay chỉ có một loại vắc-xin duy nhất phòng bệnh Lao bò là vắc-xin nhược độc BCG (Bacillus Calmette - Guerin). Tuy nhiên, vắc-xin BCG ít được sử dụng do gây trở ngại trong việc chẩn đoán bệnh Lao.

3. Giám sát bệnh Lao bò

3.1. Đối tượng giám sát bệnh định kỳ: Trâu bò giống, bò sữa do cơ quan quản lý chuyên ngành thú y xác định.

3.2. Giám sát lâm sàng thông qua việc quan sát, phát hiện những triệu chứng lâm sàng, bệnh tích điển hình của gia súc bệnh, chết và những đặc điểm về dịch tễ học của bệnh Lao.

3.3. Giám sát phát hiện bệnh: Định kỳ kiểm tra phát hiện bệnh Lao bò bằng phản ứng tiêm nội bì. Thực hiện kiểm tra bệnh Lao bò đối với 100% số trâu bò giống, bò sữa thuộc diện phải kiểm tra.

3.4. Cơ quan quản lý chuyên ngành thú y xây dựng, trình cấp có thẩm quyền phê duyệt Kế hoạch giám sát bệnh Lao bò.

4. Xử lý gia súc mắc bệnh

4.1. Khi phát hiện gia súc mắc bệnh Lao, phải cách ly để điều trị gia súc mắc bệnh theo hướng dẫn của cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương.

4.2. Tiêu hủy hoặc giết mổ bắt buộc gia súc mắc bệnh Lao không có khả năng phục hồi.

4.3. Việc xử lý động vật mắc bệnh theo hướng dẫn tại Phụ lục 06 được ban hành kèm theo Thông tư này.

5. Chẩn đoán xét nghiệm bệnh

5.1. Chẩn đoán bệnh Lao bò bằng phản ứng tiêm nội bì hoặc lấy mẫu bệnh phẩm là các mô nghi ngờ hoặc có bệnh tích với lượng từ 10 g đến 200 g và đựng vào lọ miệng rộng hoặc túi ni lon để gửi xét nghiệm.

5.2. Mẫu bệnh phẩm phải được lấy, bao gói và bảo quản theo Quy chuẩn Việt Nam QCVN 01 - 83: 2011/BNNPTNT được ban hành theo Thông tư số 71/2011/TT-BNNPTNT ngày 25 tháng 10 năm 2011 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn; phải được lấy vô trùng, bảo quản trong điều kiện lạnh từ 2°C đến 8°C và gửi về phòng thử nghiệm nông nghiệp được cơ quan có thẩm quyền công nhận chậm nhất 24h sau khi lấy mẫu.

5.3. Phương pháp chẩn đoán, xét nghiệm: Thực hiện theo quy trình chẩn đoán bệnh Lao bò quy định tại Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 8400-10: 2010.

PHỤ LỤC 20

HƯỚNG DẪN PHÒNG, CHỐNG BỆNH SẢY THAI TRUYỀN NHIỄM
(Ban hành kèm theo Thông tư số 07/2016/TT-BNNPTNT ngày 31 tháng 5 năm 2016 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn)

1. Giới thiệu về bệnh Sảy thai truyền nhiễm

1.1. Khái niệm bệnh

a) Bệnh Sảy thai truyền nhiễm (Bucellosis) là bệnh truyền nhiễm chung cho nhiều loài gia súc và người. Bệnh thường xuất hiện quá trình viêm, hoại tử ở một số cơ quan phủ tạng, đường sinh dục rồi lan ra nhau thai gây ra hiện tượng sảy thai, sát nhau. Vi khuẩn gây bệnh được chia thành 3 nhóm chính:

- Bucella abortus gây bệnh ở trâu bò;

- Brucella suis gây bệnh ở lợn;

- Bucella melitensis gây bệnh ở dê, cừu;

Ngoài ra còn có Bucella ovis chỉ gây bệnh cho cừu, Brucella cannis gây bệnh cho chó và một số chủng vi khuẩn gây bệnh cho loài khác.

b) Sức đề kháng của vi khuẩn: Ở nhiệt độ thường, vi khuẩn tồn tại 4 tháng trong sữa, nước tiểu và đất ẩm ướt. Ở nhiệt độ hấp ướt 70°C trong 30 phút. Các chất sát trùng thông thường như: a xít phenic, phoóc-môn 4%, nước vôi 5% có thể diệt vi khuẩn sau 1-2 giờ.

1.2. Nguồn bệnh và đường truyền lây

a) Loài mắc: Động vật mắc bệnh Sảy thai truyền nhiễm là dê, cừu, bò, trâu, lợn, chó, động vật hoang dã và người. Loài chim và chuột có mang mầm bệnh.

b) Nguồn bệnh: Ở con cái mang bệnh, vi khuẩn có nhiều ở núm nhau, nước ối, nước nhờn và chất nhờn âm đạo, sữa; ở con đực, vi khuẩn có nhiều trong tinh dịch. Hầu hết các cơ quan phủ tạng như máu, gan, lách, tủy xương, dịch hoàn đều chứa một lượng lớn vi khuẩn. Trong máu, vi khuẩn xuất hiện từng thời kỳ, nhiều nhất khi gia súc đẻ hoặc sảy thai. Trong thai sảy như bọc thai, phủ tạng của thai có rất nhiều vi khuẩn.

c) Đường truyền lây

- Lây trực tiếp: Qua đường tiêu hóa do thức ăn, nước uống có nhiễm vi khuẩn gây bệnh hoặc do bú sữa mẹ; qua đường sinh dục do giao phối thụ tinh và dịch cơ quan sinh dục; qua da, niêm mạc và vết thương hở; qua đường hô hấp do hít phải bụi có mang vi khuẩn, lây trực tiếp. Thai đẻ non, nước ối, nhau thai là nguồn lây chính của B.abortus ở bò và B.melitensis ở dê và cừu trong khi đó dịch và thai sảy là nguồn lây chính của B.suis và B. Cannis.

- Lây gián tiếp: Qua dụng cụ chăn nuôi có mang mầm bệnh. Côn trùng cũng có thể truyền bệnh và làm lưu cữu mầm bệnh trong bầy đàn. Ruồi làm lây bệnh qua phân.

1.3. Triệu chứng

a) Triệu chứng ở bò: Bò thường mắc bệnh do chủng vi khuẩn B.abortus, ngoài ra còn có thể mắc bệnh do chủng B.suis và B. Melitensis. Thời gian nung bệnh từ 1 tuần đến 7 tháng, có trường hợp chỉ 72 giờ.

- Bò cái bị bệnh chủ yếu xảy ra ở những con cái chửa tháng thứ 5,6,7. Bò có hiện tượng như sắp đẻ: âm hộ sưng đỏ, chảy nước nhớt, vú căng, có hiện tượng sụp mông. Bò sốt nhưng không cao, ít vận động. Thai có thể chết trước hay sau khi sảy thai, có hiện tượng thai ra cả bọc hoặc sát nhau, nước ối màu đục, bẩn, không có mùi nhưng lẫn màng nhau màu trắng.

- Bò đực thì triệu chứng rõ hơn: Dịch hoàn sưng đỏ gấp 2-3 lần, sau 2-3 ngày dịch hoàn lạnh dần và bắt đầu teo, sau con vật sốt và bỏ ăn. Chất lượng tinh trùng giảm đáng kể, tỷ lệ tinh dị hình tăng cao, tinh dịch chuyển từ màu trắng đục sang ánh vàng. Con vật lười vận động, thích nằm hoặc đứng một chỗ, bỏ ăn.

- Cả bò đực và bò cái đều có hiện tượng viêm khớp: khớp háng, khớp chậu (con cái) và khớp gối (con đực). Khớp sưng, khớp vẹo lệch làm cho bò đi lại khó khăn, sờ khớp thấy mềm, có nhiều dịch viêm.

b) Triệu chứng ở dê, cừu: Bệnh thường do chủng B. Melitensis gây ra, ở cừu còn do B. Ovis. Thời gian nung bệnh từ 2-18 tuần. Triệu chứng đặc trưng là con vật bị sảy thai. Trước khi sảy thai 1 tuần, con vật sốt cao, mệt lả, giảm cân, bỏ ăn, uống nước nhiều, viêm vú, nằm một chỗ, không thích vận động. Dê bị viêm âm đạo, viêm âm hộ, chảy nhiều nước nhờn. Cừu đực có triệu chứng giống bò đực, viêm dịch hoàn. Nếu cừu mắc bệnh do chủng B. Ovis, có hiện tượng viêm khớp mạn tính, viêm màng dịch hoàn và có các triệu chứng thần kinh.

c) Triệu chứng ở lợn: Bệnh thường do chủng Brucella suis gây ra, thời gian nung bệnh từ 2-18 tuần. Lợn cái bị sảy thai, thai ra cả bọc. Lợn ỉa chảy, viêm thủy thũng các đầu vú, mệt mỏi, biếng ăn, bỏ ăn. Sảy thai thường ở tuần thứ 4-12. Khi sảy thai, lợn bị liệt chân sau, viêm khớp, sau 10-15 ngày hồi phục trở lại. Con đực bị viêm sưng dịch hoàn.

1.4. Bệnh tích

a) Ở bào thai của động vật bị sảy thai: Vỏ bọc thai dày lên, có nhiều điểm xuất huyết và phủ một lớp dịch nhớt, bẩn. Nước ối bẩn, đục, lẫn máu và màng giả. Trên núm nhau có nhiều điểm hoại tử, sưng to, đen, mềm. Nhau thai có những điểm hoại tử dạng hạt màu vàng trắng, bờ mặt đục. Cuống rốn có mủ, điểm hoại tử lấm tấm. Gan, lách, thận của thai bị viêm, xuất huyết và hoại tử.

b) Ở con cái: Hạch vú bị viêm sưng. Trên bề mặt da mỏng của bầu vú có những điểm hoại tử màu trắng xám, sữa có màu vàng.

c) Con đực: Dịch hoàn vùng thượng hoàn sưng to gấp 2 - 3 lần bình thường, màng ngoài đường sinh dục dày, có khi bị viêm khớp u mềm có mủ, xoang bao khớp có nhiều dịch nhày, đục, hơi sánh. Giai đoạn sau dịch hoàn teo, có những hạt hoại tử lổn nhổn.

d) Cơ quan phủ tạng: Gan lách bị sưng hay hoại tử.

2. Phòng bệnh

Chủ yếu là áp dụng các biện pháp vệ sinh phòng bệnh. Việc tiêm phòng theo hướng dẫn của cơ quan quản lý chuyên ngành thú y.

3. Giám sát bệnh Sảy thai truyền nhiễm

3.1. Đối tượng giám sát bệnh định kỳ: Trâu bò giống, bò sữa do cơ quan quản lý chuyên ngành thú y xác định.

3.2. Giám sát lâm sàng thông qua việc quan sát, phát hiện những triệu chứng lâm sàng, bệnh tích điển hình của gia súc mắc bệnh, chết và những đặc điểm về dịch tễ học.

3.3. Giám sát phát hiện bệnh: Định kỳ kiểm tra phát hiện bệnh Sảy thai truyền nhiễm bằng phản ứng dị ứng hoặc kiểm tra sữa (phản ứng MRT) hoặc kiểm tra kháng thể trong huyết thanh (phản ứng RBT, CFT,...).

3.4. Cơ quan quản lý chuyên ngành thú y xây dựng, trình cấp có thẩm quyền phê duyệt Kế hoạch giám sát bệnh Sảy thai truyền nhiễm. Việc giám sát được thực hiện theo hướng dẫn tại Phụ lục 02 ban hành kèm theo Thông tư này.

4. Xử lý gia súc mắc bệnh

4.1. Khi phát hiện gia súc mắc bệnh Sảy thai truyền nhiễm, phải cách ly để điều trị theo hướng dẫn của cơ quan quản lý chuyên ngành thú y.

4.2. Tiêu hủy gia súc chết hoặc gia súc mắc bệnh không có khả năng phục hồi.

4.3. Việc xử lý động vật mắc bệnh theo hướng dẫn tại Phụ lục 06 được ban hành kèm theo Thông tư này.

5. Chẩn đoán xét nghiệm bệnh

5.1. Mẫu bệnh phẩm là máu, sữa, tinh dịch, lách, gan, hoạch lympho, nước ối, thai bị sảy,.. đựng vào lọ miệng rộng hoặc túi nilon.

5.2. Mẫu bệnh phẩm phải được lấy, bao gói và bảo quản theo Quy chuẩn Việt Nam QCVN 01 - 83: 2011/BNNPTNT được ban hành theo Thông tư số 71/2011/TT-BNNPTNT ngày 25 tháng 10 năm 2011 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn; được lấy vô trùng, bảo quản trong điều kiện lạnh từ 2°C đến 8°C và gửi về phòng thử nghiệm nông nghiệp được cơ quan có thẩm quyền công nhận chậm nhất 24h sau khi lấy mẫu.

5.3. Phương pháp xét nghiệm: Thực hiện theo quy trình chẩn đoán bệnh Sảy thai truyền nhiễm quy định tại Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 8400-13: 2011.

PHỤ LỤC 21

HƯỚNG DẪN PHÒNG, CHỐNG BỆNH TỤ HUYẾT TRÙNG GIA SÚC
(Ban hành kèm theo Thông tư số 07/2016/TT-BNNPTNT ngày 31 tháng 5 năm 2016 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn)

1. Giới thiệu chung về bệnh

1.1. Khái niệm bệnh

a) Bệnh Tụ huyết trùng (Pasteurellosis) gia súc là bệnh truyền nhiễm phổ biến ở trâu, bò, lợn; bệnh gây ra tỷ lệ mắc cao, ảnh hưởng đến kinh tế cho người chăn nuôi. Bệnh do vi khuẩn Pasteurella multocida gây ra, đây là loại cầu trực khuẩn Gram âm với đặc trưng là gây tụ huyết và xuất huyết ở các vùng đặc biệt trên cơ thể. Vi khuẩn vào máu gây nhiễm trùng máu gây bại xuất huyết toàn thân. Vi khuẩn thường sống trên niêm mạc mũi, hầu, hạch amidan của một số gia súc khỏe mạnh, nhất là ở những con không được tiêm phòng. Vi khuẩn có thể sống được hàng tháng ở trong phân, rơm rác, trong đất chuồng nuôi. Khi gặp điều kiện thuận lợi thì những vi khuẩn này tăng độc lực và gây bệnh cho gia súc.

b) Sức đề kháng của vi khuẩn: Vi khuẩn có sức đề kháng không cao nên tồn tại không lâu ngoài cơ thể trâu bò; vi khuẩn có thể tồn tại từ 1 đến 3 tháng trong đất ẩm và thiếu ánh sáng, đầm lầy, ao bẩn có nhiều chất hữu cơ, trong chuồng trại,.. Vi khuẩn dễ bị diệt bằng nước nóng 60°C trong 20 phút, ánh sáng mặt trời trong 12 giờ, nước vôi 10% hoặc phoóc-môn 1% trong thời gian từ 1 đến 3 phút. Các chất sát trùng thông thường cùng dễ tiêu diệt được vi khuẩn.

1.2. Nguồn bệnh và đường truyền lây

a) Loài mắc: Trâu, bò, lợn, gà.

b) Đường truyền lây

- Vi khuẩn gây bệnh xâm nhập, lây lan theo đường tiêu hóa là chính, ngoài ra còn qua hô hấp (chủ yếu là hô hấp trên), đặc biệt khi niêm mạc bị tổn thương. Bệnh lan truyền trực tiếp từ con mang mầm bệnh sang con khỏe, hoặc gián tiếp qua đường thức ăn, nước uống, chuồng trại vệ sinh kém.

- Bệnh có thể lây truyền từ trâu, bò sang lợn, gia cầm và ngược lại.

1.3. Triệu chứng lâm sàng

Thời gian ủ bệnh rất ngắn, chỉ từ 1-3 ngày, tuy nhiên có thể kéo dài đến 02 tuần.

a) Thể quá cấp tính: Con vật sốt cao trên 41°C, đột ngột trở nên hung dữ, điên cuồng, chạy lung tung, chết trong vòng 24 giờ. Thể này ít có biểu hiện gì đặc trưng.

b) Thể cấp tính: Thể này rất phổ biến, con vật sốt cao trên 41°C, bỏ ăn, lờ đờ, nước mũi nước mắt chảy nhiều. Niêm mạc mắt, mũi, miệng đỏ sẫm rồi tái tím. Vùng hầu sưng to làm lưỡi thè ra ngoài. Hạch bên cổ sưng to, thở khó và nặng nề, đi lại khó khăn. Lúc đầu táo bón, sau lại ỉa lỏng, phân có lẫn máu và niêm mạc ruột, bụng chướng to. Con vật nằm liệt, đái ra máu, lịm yếu dần rồi chết trong 1 - 2 ngày. Tỷ lệ chết cao nếu không chữa bệnh kịp thời.

c) Thể mạn tính: Một số trâu, bò, lợn vượt qua được giai đoạn cấp tính thường chuyển sang thể mãn tính. Con vật có biểu hiện mệt mỏi, khó thở, thở nhanh, khò khè, gầy yếu, ho từng hồi, kéo dài, ho nhiều khi vận động, mũi khô hoặc có dịch mũi đặc, đi lại khó khăn do viêm khớp, viêm phổi, viêm phế quản. Rối loạn tiêu hóa (phân lúc táo lúc lỏng), giảm ăn uống, gầy yếu. Một số con mắc bệnh bị chết do suy kiệt. Một số ít có sức chịu đựng thì những biểu hiện này nhẹ dần và khỏi, nhưng phải hàng tháng sau mới hồi phục.

1.4. Bệnh tích

a) Hạch sưng to, tụ máu ở cơ quan phủ tạng, ruột và dạ dày bị viêm, niêm mạc và các tổ chức liên kết dưới da xuất huyết lấm tấm, thịt nhão.

b) Bao tim và vùng xoang bụng tích đầy nước có khi xuất huyết. c) Gan và thận bị viêm, tụ máu.

d) Viêm phổi thùy lớn, phổi có nhiều vùng bị gan hóa. Khí quản và phế quản tụ máu, xuất huyết, màng phổi xuất huyết lốm đốm, dày lên và dính vào thành mạch ngực.

2. Phòng bệnh bắt buộc bằng vắc-xin

2.1. Đối tượng tiêm phòng

a) Các trang trại, cơ sở chăn nuôi gia súc tập trung; trừ trường hợp được miễn tiêm phòng theo quy định tại khoản 2 Điều 4 của Thông tư này;

b) Đàn gia súc nuôi nhỏ lẻ trong các hộ gia đình: Trâu, bò, lợn nái, lợn đực giống do cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương xác định.

2.2. Phạm vi tiêm phòng: Tại khu vực có ổ dịch cũ, địa bàn có nguy cơ cao do cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương xác định

2.3. Thời gian tiêm phòng

a) Tổ chức tiêm phòng định kỳ theo quy trình nuôi, tiêm phòng bổ sung đối với gia súc mới phát sinh, đàn gia súc đã hết thời gian còn miễn dịch bảo hộ hoặc tiêm phòng theo hướng dẫn của cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương;

b) Liều lượng, đường tiêm theo hướng dẫn của nhà sản xuất vắc-xin.

2.4. Căn cứ vào điều kiện chăn nuôi, khí hậu thời tiết, đặc điểm của từng vùng, miền, cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch tiêm phòng cho phù hợp, bảo đảm hiệu quả tiêm phòng.

3. Tiêm phòng khẩn cấp khi có ổ dịch xảy ra

3.1. Khi có ổ dịch xảy ra, tổ chức tiêm phòng ngay cho gia súc khỏe mạnh tại các thôn, ấp, bản nơi xảy ra dịch; đồng thời tổ chức tiêm phòng bao vây ổ dịch đối với gia súc mẫn cảm tại các thôn, ấp, bản chưa có dịch trong cùng xã và các xã tiếp giáp xung quanh xã có dịch.

3.2. Huy động lực lượng tại chỗ hỗ trợ tiêm phòng; người trực tiếp tham gia tiêm phòng phải là nhân viên thú y hoặc người đã qua tập huấn về tiêm phòng.

3.3. Cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương hướng dẫn, quản lý, thực hiện tiêm phòng và giám sát việc tiêm phòng.

4. Giám sát bệnh Tụ huyết trùng

Thực hiện giám sát lâm sàng là chủ yếu để chủ động phát hiện bệnh: Quan sát, phát hiện gia súc mắc bệnh dựa trên những triệu chứng lâm sàng, bệnh tích điển hình của bệnh. Lấy mẫu xét nghiệm gia súc bị chết nghi do mắc bệnh Tụ huyết trùng để phân lập vi khuẩn gây bệnh.

5. Xử lý gia súc mắc bệnh

5.1. Cách ly và điều trị gia súc mắc bệnh theo hướng dẫn của cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương.

5.2. Tiêu hủy gia súc chết do mắc bệnh Tụ huyết trùng theo hướng dẫn tại Phụ lục 06 được ban hành kèm theo Thông tư này.

6. Chẩn đoán xét nghiệm

6.1. Mẫu bệnh phẩm là máu tim, dịch xoang bao tim, phổi, xương ống,.. đựng vào lọ miệng rộng hoặc túi nilon.

6.2. Mẫu bệnh phẩm phải được lấy, bao gói và bảo quản theo Quy chuẩn Việt Nam QCVN 01 - 83: 2011/BNNPTNT được ban hành theo Thông tư số 71/2011/TT-BNNPTNT ngày 25 tháng 10 năm 2011 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn; được lấy vô trùng, bảo quản trong điều kiện lạnh từ 2°C đến 8°C và gửi về phòng thử nghiệm nông nghiệp được cơ quan có thẩm quyền công nhận chậm nhất 24h sau khi lấy mẫu.

6.3. Phương pháp xét nghiệm: Thực hiện theo quy trình chẩn đoán bệnh Tụ huyết trùng quy định tại Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 8400-14:2011.

PHỤ LỤC 22

HƯỚNG DẪN PHÒNG, CHỐNG BỆNH DỊCH TẢ VỊT
(Ban hành kèm theo Thông tư số 07/2016/TT-BNNPTNT ngày 31 tháng 5 năm 2016 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn)

1. Giới thiệu về bệnh Dịch tả vịt

1.1. Khái niệm bệnh

a) Bệnh Dịch tả vịt là bệnh truyền nhiễm cấp tính nguy hiểm ở vịt. Tác nhân gây bệnh là do vi rút thuộc nhóm Herpes trong họ Alphaherpesvirinae. Vi rút gây bệnh có cấu trúc ADN. Bệnh Dịch tả vịt có tỷ lệ mắc bệnh và chết cao, có thể từ 70% đến 80% nếu bị nhiễm lần đầu ở trại không tiêm phòng vắc-xin Dịch tả vịt thường xuyên, kết hợp với vệ sinh không đảm bảo.

b) Sức đề kháng của vi rút: Vi rút bị tiêu diệt trong dung dịch phoóc-môn 3%, chlorin 3% và các hóa chất sát trùng mạnh khác. Vi rút bị tiêu diệt ở nhiệt độ 56°C trong 10 phút, 50°C trong 90 đến 120 phút, nhiệt độ 22°C được 30 ngày.

1.2. Nguồn bệnh và đường truyền lây

a) Loài mắc: Động vật mắc bệnh Dịch tả vịt là vịt, ngan, ngỗng ở mọi lứa tuổi đều bị mắc bệnh, đặc biệt là từ 07 ngày tuổi cho đến trưởng thành.

b) Nguồn bệnh: Phân, dịch tiết từ mũi, miệng và mắt của gia cầm mắc bệnh có chứa vi rút.

c) Đường truyền lây: Đường truyền lây chủ yếu qua tiếp xúc trực tiếp giữa các gia cầm khỏe mạnh và gia cầm bị nhiễm bệnh. Ngoài ra, bệnh có thể lây lan dễ dàng qua các phương tiện cơ học như giày dép và quần áo mang từ một đàn bị nhiễm đến. Bệnh lây lan nhanh và trầm trọng trong khoảng 2-3 ngày.

1.3. Triệu chứng lâm sàng

Thời gian ủ bệnh thường từ 3 - 7 ngày tùy theo độc lực của vi rút.

Vịt, ngan, ngỗng bị bệnh có hiện tượng bỏ ăn, sợ nước, tiêu chảy nhiều, phân trắng xanh hoặc vàng nhớt, xù lông, chảy nước mũi, mắt có dử, mí mắt sưng, niêm mạc mắt đỏ, ngoẹo đầu, mắt thăng bằng, ngoẹo cổ, bại liệt, chết nhanh.

1.4. Bệnh tích

Tùy theo trường hợp có thể thấy một hoặc nhiều trong những bệnh tích sau:

a) Ở vịt trưởng thành có hiện tượng gan bị bạc màu hoặc xuất huyết điểm. Con cái có thể thấy các nang trứng bị xuất huyết.

b) Mạch máu bị tổn thương. Hệ bạch huyết bị tổn thương và thoái hóa nhu mô.

c) Đường tiêu hóa bị viêm, ruột xuất huyết thành từng mảng, có nhiều chất nhờn. Đây là bệnh tích đặc trưng của bệnh dịch tả vịt.

d) Kiểm tra vi thể thấy tổn thương mạch máu và các cơ quan phủ tạng. Xuất hiện các thể vùi nội nhân, thể vùi tế bào chất trong các tế bào biểu mô của hệ thống tiêu hóa. Đây là biến đổi vi thể điển hình của bệnh.

2. Phòng bệnh bắt buộc bằng vắc-xin

2.1. Đối tượng phòng bệnh bằng vắc-xin: vịt, ngan, ngỗng.

2.2. Phạm vi tiêm phòng: Vùng có ổ dịch cũ, địa bàn có nguy cơ cao do cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương xác định.

2.3. Thời gian tiêm phòng

a) Tổ chức tiêm phòng định kỳ theo quy trình nuôi hoặc hướng dẫn của cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương;

b) Liều lượng, đường tiêm theo hướng dẫn của nhà sản xuất vắc-xin.

2.4. Căn cứ vào điều kiện chăn nuôi, khí hậu thời tiết, đặc điểm của từng vùng, miền, cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch tiêm phòng cho phù hợp đảm bảo hiệu quả tiêm phòng.

3. Tiêm phòng khẩn cấp khi có ổ dịch xảy ra

3.1. Khi có ổ dịch xảy ra, tổ chức tiêm phòng cho vịt, ngan, ngỗng tại các thôn, ấp, bản nơi xảy ra dịch; đồng thời tổ chức tiêm phòng bao vây ổ dịch theo hướng từ ngoài vào trong đối với vịt, ngan, ngỗng tại các thôn, ấp, bản chưa có dịch trong cùng xã và các xã xung quanh tiếp giáp với xã có dịch.

3.2. Huy động lực lượng tiêm phòng và hỗ trợ tiêm phòng; người trực tiếp tham gia tiêm phòng phải là nhân viên thú y hoặc người đã qua tập huấn.

3.3. Cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương hướng dẫn, quản lý, thực hiện tiêm phòng và giám sát việc tiêm phòng.

4. Giám sát bệnh Dịch tả vịt

4.1. Giám sát lâm sàng phải được thực hiện thường xuyên, liên tục, đặc biệt đối với vịt, ngan, ngỗng mới nuôi, vịt, ngan, ngỗng trong vùng có ổ dịch cũ, vùng có nguy cơ cao do cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương xác định.

4.2. Giám sát lưu hành vi rút: Lấy mẫu gan, lách thận của vịt, ngan, ngỗng nghi mắc bệnh để xét nghiệm vi rút.

4.3. Giám sát sau tiêm phòng (áp dụng ở các trại giống)

a) Giám sát sau tiêm phòng để đánh giá kết quả tiêm phòng và khả năng đáp ứng miễn dịch của đàn sau khi được tiêm vắc-xin;

b) Lấy mẫu huyết thanh để xét nghiệm kháng thể bảo hộ sau tiêm phòng;

c) Thời điểm lấy mẫu: Sau 21 ngày kể từ thời điểm tiêm phòng gần nhất.

4.4. Cơ quan quản lý chuyên ngành thú y địa phương xây dựng, trình cấp có thẩm quyền phê duyệt Kế hoạch giám sát bệnh Dịch tả vịt. Việc giám sát được thực hiện theo hướng dẫn tại Phụ lục 02 ban hành kèm theo Thông tư này.

5. Xử lý gia cầm mắc bệnh

5.1. Cách ly gia cầm mắc bệnh để chăm sóc, hỗ trợ phục hồi; cách ly gia cầm khỏe mạnh trong cùng đàn để chăm sóc nuôi dưỡng hoặc khuyến khích giết mổ tiêu thụ tại chỗ;

5.2. Tiêu hủy gia cầm chết do mắc bệnh Dịch tả vịt theo hướng dẫn tại Phụ lục 06 được ban hành kèm theo Thông tư này.

6. Chẩn đoán xét nghiệm bệnh

6.1. Mẫu bệnh phẩm là gan, lách, thận của gia cầm nghi mắc bệnh.

6.2. Mẫu bệnh phẩm phải được lấy, bao gói và bảo quản theo Quy chuẩn Việt Nam QCVN 01 - 83: 2011/BNNPTNT được ban hành theo Thông tư số 71/2011/TT-BNNPTNT ngày 25 tháng 10 năm 2011 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn; được bảo quản ở nhiệt độ lạnh từ 2°C đến 8°C và chuyển ngay về phòng thử nghiệm nông nghiệp được cơ quan có thẩm quyền công nhận.

6.3. Phương pháp xét nghiệm: Thực hiện theo quy trình chẩn đoán bệnh Dịch tả vịt quy định tại Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 8400-11:2011.